10 października 2008 roku o godz. 18.00 w Bytomiu odbędzie się premiera Śląskiego Teatru Tańca Panopticon albo/i Przypowieść o maku. Panoptikon to model więzienia zaproponowany przez brytyjskiego filozofa utylitarystę i teoretyka – Reformy Prawa Karnego Jeremy’ego Benthama (1748-1832). Panoptikon funkcjonował jako maszyna inwigilacji. Budowla zaprojektowana była na planie koła, z centralnie usytuowaną wieżą strażniczą, dzięki czemu strażnicy mieli możliwość obserwowania wszystkich więźniów osadzonych w celach dookoła. Fenomen Panoptikonu polegał na tym, iż więźniowie nie widzieli strażników, w związku z czym nie mieli świadomości kiedy i czy w ogóle są obserwowani. Owa niepewność stała się kluczowym instrumentem dyscyplinującym więźniów.
Francuski filozof Michel Faucault przywołał idee Panoptikonu w swej pracy pt. Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, (1975) jako symbolu permanentnej inwigilacji, gdzie zwrócił uwagę na ustanowienie relacji psychologicznej władzy między strażnikiem a więźniami. Panoptikon miał być aparatem, który kreował i podtrzymywał relację władzy niezależnie od tego, czy w danym momencie faktycznie istniała. To tworzyło sytuację, w której więźniowie zostali złapani w pułapkę, stając się własnymi dręczycielami. Zdaniem Faucault Bentham zauważył, iż władza powinna być widoczna, dostrzegalna (wieża strażnicza) i nieweryfikowalna (więzień nie wie, czy jest obserwowany). Panoptikon jest konstrukcją, która rozszczepiła relacje widzenie/bycie widzianym.
Choreografia:
Jacek Łumiński
Muzyka:
Paweł Szymański,
Zoe Keating
Występują:
Korina Kordova,
Sylwia Hefczyńska-Lewandowska,
Sebastian Zajkowski,
Ali Akabali,
Aleksander Kopański,
Jacek Szwesta
Tomasz Graczyk
Światła:
Mariusz Michalik
Miejsce spektaklu: Elektrociepłownia Szombierki, ul. Kosynierów 27, Bytom Szombierki
Śląski Teatr Tańca
ul. Żeromskiego 27
41-902 Bytom
