Od 17 października do 13 listopada potrwa przegląd twórczości filmów Wajdy w Walter Reade Theater w Lincoln Center w Nowym Jorku, USA. Przegląd filmów Wajdy w Lincoln Center będzie najpełniejszym kiedykolwiek pokazanym w USA – obejmie wszystkiego jego filmy pełnometrażowe i dwa dokumentalne, w których Mistrz komentuje własną twórczość i historię polskiego kina.
Andrzej Wajda przyjął zaproszenie do Nowego Jorku i osobiście zapowie filmy otwierające przegląd: w piątek 17 października o 19:30 – Ziemię obiecaną; wraz z Elżbietą Czyżewską w sobotę 18 października o 18:30 – Wszystko na sprzedaż; w niedzielę 19 października o 16:50 – Popiół i diament i o 19:30 – jedyny pokaz Katynia.
Publiczność anglojęzyczna będzie miała po raz pierwszy okazję zobaczyć spektakle Teatru Telewizji. W ramach serii Andrzej Wajda i Teatr Telewizji (Andrzej Wajda and Polish Television Theatre), Instytut Kultury Polskiej zaprezentuje sześć produkcji reżysera. Dzieła, z których wiele jest adaptacjami wcześniejszych produkcji teatralnych Wajdy, zaliczają się do klasyków gatunku. Każde z nich zostanie pokazane dwukrotnie, od 24 do 28 października 2008 r. w Anthology Film Archives na Manhattanie.
Teatr Telewizji, instytucja unikatowa w skali światowej, działająca pod auspicjami Telewizji Polskiej i mająca strukturę teatru repertuarowego, z własnym budżetem, dyrektorem artystycznym i zespołem technicznym. Z tą tylko różnicą, że każdy spektakl ogląda ponad milionowa publiczność – liczba o której mogą jedynie marzyć teatry repertuarowe. Teatr Telewizji od 1953 r. wyprodukował i wyemitował ponad 4.000 spektakli, gromadząc śmietankę twórców teatralnych i filmowych: scenarzystów, aktorów i reżyserów.
Sześć wybranych przedstawień prezentując plejadę najlepszych polskich aktorów w ich często legendarnych już rolach, obejmuje półwiecze i ukazuje szerokie zainteresowania reżysera. Zostaną pokazane jego adaptacje klasyków literatury: wyjątkową interpretację Szekspirowskiego HAMLETA (1991), w której Wajda umieścił publiczność jakby za kulisami, analizując granice pomiędzy teatralnością a rzeczywistością, i obsadził w roli tytułowej Teresę Budzisz-Krzyżanowską, pierwszą aktorkę w historii polskiego teatru, która zagrała Hamleta, stwarzając niezapomnianą kreację, która szybko stała się legendarna – i klasyczną adaptację MAKBETA (1969) z Danielem Olbrychskim i śmietanką polskich aktorów u szczytu ich kariery, oraz ZBRODNIĘ I KARĘ (1987) Dostojewskiego (Jerzy Radziwiłowicz, Jerzy Stuhr). NOC CZERWCOWA wg J. Iwaszkiewicza z Grażyną Szapołowską i Aleksandrem Domogarowem (2001) i BIGDA IDZIE! (1999) wg J. Kadena-Bandrowskiego z Januszem Gajosem to spektakle, w których Wajda polemizuje z polskimi mitami narodowymi. Noc czerwcowa Iwaszkiewicza zaadaptowana na scenę przez samego pisarza tuż przed śmiercią ukazuje trudność wyboru pomiędzy głosem obowiązku a sercem, w czasach gdy narodowe mity poświęcenia i oddania narodowi nakazywały kobietom podążyć za mężami, uczestnikami powstania styczniowego, na Sybir; zaś w jednym ze swoich najgłośniejszych spektakli, na podstawie Mateusza Bigdy Kadena-Bandrowskiego, Wajda ukazuje mechanizmy władzy w Polsce po odzyskaniu niepodległości, ale podobnie jak powieść, jego spektakl ukazujący populistyczne pretensje do władzy i przywilejów ma wymiar uniwersalny. WYWIAD Z BALLMEYEREM (1962) Brandysa z kreacją Gustawa Holoubka to wajdowska analiza zła wojny, oparta na historii amerykańskiego dziennikarza przeprowadzającego wywiad z nazistowskim oprawcą skazanym za masakrę na greckiej wyspie Barmen. Wszystkie spektakle zostaną pokazane w USA po raz pierwszy.
Celem tych adaptacji, jak wskazuje pisarz i krytyk, Maciej Karpiński, jest pobudzić w widzu potrzebę refleksji zarówno nad teraźniejszością, jak i przeszłością, nad światem i własnym krajem, uniwersum i prywatną egzystencją.
Przez ponad półwiecze Andrzej Wajda rozwijał unikalny język obrazów, którym nie tylko umiał dyskutować z cenzorami, ale przede wszystkim dowiódł, że kino narodowe może być zrozumiałe dla obcych. Żaden inny reżyser filmowy nie zaangażował się tak konsekwentnie i głęboko w analizę historii swojego kraju – polityczną, społeczną i psychologiczną.
Instytut Kultury Polskiej w Nowym Jorku przygotował retrospektywę we współpracy z Filmoteką Narodową, Instytutem Sztuki Filmowej i Telewizją Polską.
Po przeglądzie w Nowym Jorku, filmy Andrzeja Wajdy zostaną pokazane w innych miastach USA i Kanady. W styczniu i lutym w Berkeley, w lutym w Chicago, w marcu w Portland, w marcu i kwietniu w Seattle, w kwietniu w Columbus, OH; a także prawdopodobnie w Bostonie, Denver i Montrealu.
