Do 30 listopada w Nowym Jorku potrwa: Made in Poland: Festiwal Nowej Polskiej Dramaturgii. Spektakle przygotowane zarówno przez amerykańskich jak i polskich artystów to pierwsza i największa prezentacja w USA polskich sztuk powstałych po 2000 r. – zarówno pod względem poruszanych tematów, jak i różnorodności propozycji.
27 października odbędzie się spotkanie z aktorami Teatru Ósmego Dnia w Martin E. Regal Theatre Center, The Graduale Center CUNY, połączone z prezentacją fragmentów archiwalnych spektakli teatru na DVD, moderatorem wieczoru będzie prof. Carol Martin, NYU.
Teatr Ósmego Dnia zadebiutuje w Stanach Zjednoczonych na festiwalu MADE IN POLAND. Przez 3 tygodnie (22 października – 10 listopada) nowojorska publiczność oglądać będzie mogła ich Teczki. Spektakl, którego premiera odbyła się w Poznaniu w 2007 r. w całości oparty jest na materiałach SB odnalezionych przez grupę w Instytucie Pamięci Narodowej i zawiera donosy na teatr z lat 70. W połączeniu z prywatnymi listami aktorów z tamtego okresu, fragmentami spektakli i archiwalnymi zdjęciami, Teczki tworzą niezapomniany obraz aparatu władzy w PRL. Spektakl kończy się w roku ’80, ale jak mówi Ewa Wójciak, dyrektor Teatru Ósmego Dnia: nie znaczy to, że w tym czasie SB przestała się nami interesować. Na podstawie naszych teczek moglibyśmy zrobić wieloodcinkowy serial teatralny. Świadomie zrezygnowaliśmy z opowiadania o tym, co o nas pisano w latach 80. Dla czystości przekazu skupiliśmy się tylko na tej wcześniejszej dekadzie, bo wtedy byliśmy tylko artystami. Później związaliśmy się z KOR-em i zaangażowaliśmy mocno w działalność polityczną. Spektakl, w tłum. Billa Johnsona zagrany zostanie po angielsku.
Bieda, nietolerancja, manipulacja mediów, klerykalizm, rewizjonizm historyczny, fasada demokracji – wszystkie te tematy zaczęły być żywo dyskutowane w polskim teatrze pod koniec lat 90. Wtedy też do głosu zaczęło dochodzić pokolenie młodych dramaturgów. Przemysław Wojcieszek (ur. 1974 r.) przyjrzał się polskim blokowiskom po przemianie ustrojowej w Made in Poland, swoim debiucie teatralnym, okrzykniętym przez polską krytykę wydarzeniem sezonu 2004/2005. Amerykańską premierę spektaklu podczas festiwalu MADE IN POLAND pokaże nagrodzony OBIE nowojorski teatr The Play Company (29 października – 30 listopada), w reż Jackson Gay i tłum. Alissy Valles. W tym pełnym goryczy, ironii i buntu obrazie współczesnej Polski i w historii zbuntowanego chłopaka z osiedla, amerykańska reżyserka stara się odnaleźć tematy uniwersalne, jednocześnie na swój sposób odczytując zmiany w polskich realiach po 1989 r. (wywiad z Jackson Gay i Kate Loewald, dyr. The Play Company ukazał się w ostatnim numerze Notatnika Teatralnego 48/2008).
Wśród dramaturgów najmłodszego pokolenia są również tacy, którzy nie odczuwając już konieczności opowiadania się po konkretnej stronie systemu politycznego, wybierają tematy związane z kondycją jednostki, związkami między ludźmi, stereotypami w kontaktach społecznych itp. Michał Walczak (ur. 1980 r,), jeden z bardziej popularnych i nagradzanych autorów młodego pokolenia podejmuje te właśnie tematy w swoich jednoaktówkach: Piaskownicy oraz Pierwszym Razie. Obie sztuki będą miały amerykańskie premiery podczas festiwalu MADE IN POLAND, jako polsko-amerykańska koprodukcja. Piaskownica w reż. Piotra Kruszczyńskiego oraz Pierwszy Raz w reż Marcy Arlin, kierującej teatrem The Immigrants’ Theatre Project (laureat nagrody OBIE), pokazywane będą w tłum. Benjamina Paloffa i wykonaniu aktorów amerykańskich jako dwie części tego samego wieczoru (13 – 30 listopada).
Bohaterowie Piaskowicy to bawiące się wspólnie dzieci, które kłócą się o swoje miejsce w piaskownicy, szarpią i wyrywają zabawki, a zarazem to kobieta i mężczyzna, którzy przechodzą przez wszystkie fazy uczucia: od zaciekawienia, przez fascynację i wzajemne odkrywanie siebie, aż po znużenie i rozstanie. Pierwszy raz z kolei to historia pary, która spotyka się by świętować mityczny „pierwszy raz”. Niestety, okazuje się to bardziej niż skomplikowane…Obie sztuki, rozgrywane w martwym krajobrazie blokowisk, badają anatomię związku kobiety i mężczyzny, ich wzajemne lęki i wieczną niedojrzałość.
INSTYTUT KULTURY POLSKIEJ, otwarty w Nowym Jorku w 2000 r., jest placówką dyplomacji kulturalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jednym z sieci 19 instytutów. Jego misją jest ożywianie i promocja więzi kulturalnych pomiędzy USA i Polską, zarówno poprzez prezentację osiągnięć kulturalnych Polski Amerykanom, jak i zapewnienie artystom i naukowcom z Polski kontaktów z najważniejszymi amerykańskimi partnerami i instytucjami.
