19 listopada 2008 r. o godz. 18.00 w Instytucie Historii Sztuki UJ w Krakowie odbędzie się wykład Krzysztofa Siatki: Sztuka socjologiczna w Krakowie w latach 70. XX wieku (o działalności Stefana Pappa). Prelekcja jest próbą opisu i analizy aktywności artystów krakowskich, skoncentrowanych wokół idei artystycznego badania zachowań społecznych i ingerencji w codzienne sprawy ludzi. Na wydarzenia: akcje, interwencje, teksty krytyczne i publicystyczne oraz obiekty artystyczne, należy spojrzeć jak na dyskurs sztuki socjologicznej, publicystycznej i społecznie zaangażowanej, który zaistniał w realiach polskiej sceny artystycznej lat 70. XX w., w kontekście przeobrażeń politycznych i społecznych. Animatorem takiego środowiska w latach 70. w Krakowie był Stefan Papp. Krytycy i artyści skupieni wokół, kierowanej przez niego, Sekcji Informacji i Krytyki Plastycznej nie stanowili formalnej grupy artystycznej, a raczej grono zainteresowane powyższą problematyką.
Na pierwszy plan, wśród wydarzeń konstruujących tę problematykę, wysuwa się Akcja Plastyczna Sztuka i Praca – wystawa w fabryce, w alternatywnej przestrzeni i z alternatywną, nie salonową publicznością. Akcja znana jako Wernisaż u Szadkowskiego najpełniej egzemplifikuje idee artystyczne i teorię sztuki Stefana Pappa.
Bardzo często działalność artystów tego środowiska przybierała charakter mniej lub bardziej jawnej krytyki zastanego stanu faktycznego otaczającej rzeczywistości. Problem ten poruszały wystąpienia sztuki ekologicznej (akcje: Zagrożenie środowiska naturalnego i Drzewa umierają publicznie) oraz kontestacje realiów państwa komunistycznego (Uwaga dzieci patrzą). Stefan Papp często sięgał po metody działalności wynikające z naukowego – socjologicznego i psychologicznego badania społeczeństwa (akcje Linia w przestrzeni społecznej, Kontakt i Biała wystawa). Tego typu interdyscyplinarna działalność znalazła zastosowanie w projektach z zakresu urbanistyki i planowania przestrzennego, które stanowią ciekawą, nowoczesną wersję realizacji dzieła totalnego (Karta Łagowska i Program Łańcucki).
Zjawisko postrzegane przez wybór akcji artystycznych jest fragmentem większej tendencji sztuki rozwijanej od końca lat sześćdziesiątych, a pokrewne mu są w sztuce zachodnioeuropejskiej i amerykańskiej m.in. bujny rozwój sztuki akcji, happeningu i performance (np. teoria rzeźby społecznej Josepha Beuysa). Ożywione kontakty artystów w latach 70. z twórcami zza żelaznej kurtyny umożliwiły realizację wspólnych przedsięwzięć, z których najważniejsze pozostają wystawa Art in contact it’s art in life w krakowskiej galerii Propozycje i cykliczny udział krakowskich artystów w bergkamener bilder basar – przeglądzie sztuki w Bergkamen na terenie RFN.
Krzysztof Siatka – (ur. 1981) historyk i krytyk sztuki, kurator, dyrektor galerii Foto-Medium-Art. Interesuje się teorią i praktyką artystyczną 2. połowy XX wieku i sztuką aktualną. Doktorant w Instytucie Historii Sztuki UJ.
