W dniach od 3 do 5 kwietnia 2009 roku w Londynie potrwa przegląd Polska Nowa Fala. Bezpośrednią inspiracją do rekonstrukcji historii polskiej Nowej Fali stał się western Summer Love (2006) wyreżyserowany przez współczesnego artystę Piotra Uklańskiego. Film ten powstał na styku sztuki współczesnej i profesjonalnej kinematografii – i stanowi najnowszy nowofalowy gest polskiego kina. W ramach przeglądu zostaną pokazane filmy fabularne i dokumentalne zrealizowane latach 1964-1987, które na różne sposoby przekraczają tradycyjne, dominujące w tych gatunkach metody konstruowania narracji i formy filmowej. Fenomen polskiej Nowej Fali rozumiany jest tutaj jako zjawisko ahistoryczne, pozwalające wyróżnić grupę filmów sytuujących się pomiędzy kinem a sztuką eksperymentalną, niezależnie od czasu, w którym powstały.
PROGRAM
3 kwietnia, godz. 19.00 / Grzegorz Królikiewicz / THROUGH AND THROUGH / NA WYLOT / 1972, 70 min, 35mm
Radykalny debiut Królikiewicza, ujawniający charakterystyczny i integralny aspekt jego twórczości – jako reżysera i teoretyka filmu. Wykorzystuje koncepcję przestrzeni pozakadrowej, wypracowywanej w swojej teorio-praktyce – portretując typowych polskich anty-bohaterów uwięzionych w rzeczywistości. Na wylot jest pierwszą częścią trylogii (obok Tańczącego Jastrzębia i Wiecznych pretensji), krytykującą nihilizm i deprawujący wpływ systemu socjo-politycznego.
4 kwietnia, godz. 15.00 / Jerzy Skolimowski / IDENTIFICATION MARKS: NONE / RYSOPIS / 1964, 78 min, 35mm
Rewolucyjny debiut Skolimowskiego, już w 1964 okrzyknięty przez krytykę polską Nową Falą. Rysopis był projektem realizowanym konsekwentnie od początku studiów w łódzkiej szkole filmowej. Złożyły się na niego etiudy studenckie młodego reżysera, który obsadził siebie w roli głównej – jako niedojrzałego i próżnego Andrzeja Leszczyca. Autoreferencyjna figura amatora i początkującego twórcy filmowego, stała się w rękach Skolimowskiego subwersywnym narzędziem krytyki, a Rysopis można dzisiaj postrzegać jako pierwszą niezależną produkcję filmową w komunistycznej Polsce.
4 kwietnia, godz. 19.00 / Andrzej Żuławski / ON THE SILVER GLOBE / NA SREBRNYM GLOBIE / 1976/1987, 155 min, 35mm
Jedna z pierwszych odysei kosmicznych i superprodukcji science fiction. Film zaczyna się wypowiedzią Żuławskiego, nakreślającego z offu historię porażki trwającej 12 lat produkcji, niedokończonej i przerwanej decyzją władz komunistycznych. Pokazowi będzie towarzyszyć spotkanie z Andrzejem Żuławskim
5 kwietnia, godz. 12.00 / Krzysztof Zanussi / THE ILLUMINATION / ILUMINACJA / 1973, 87 min, 35mm
Student fizyki poszukuje solidnych naukowych paradygmatów. Nie znajdując zadowalających odpowiedzi, podejmuje próbę wyjaśnień metafizycznych. Okazuje się jednak, że tytułowy stan umysłu nie zostanie nigdy osiągnięty. Łącząc elementy dokumentu i fabuły, reżyser stworzył esej filmowy, w którym niemożliwy filozoficzny ideał iluminacji zostaje zderzony z kliszami codzienności. Jego struktura opiera się na szokujących zestawieniach i śmiałych rozwiązaniach formalnych – stanowiąc najoryginalniejszy i nietypowy film w twórczości Zanussiego.
5 kwietnia, godz. 15.00 / Andrzej Kondratiuk / THE HYDRO-RIDDLE / HYDROZAGADKA / 1970, 70 min, video
Intertekstualna komedia parodiująca zagraniczne filmy sensacyjne i komiksy, zarazem udana próba stworzenia superbohatera PRL. Rozpoczyna się podczas fali upałów w Warszawie, kiedy miasto w tajemniczych okolicznościach zostaje pozbawione wody, a grupa naukowców i detektyw próbują rozwikłać tytułową zagadkę. Kondratiuk wdzięcznie dekonstruuje schematy filmowych bohaterów i ikon, bawiąc się konwencją, cytatem i fikcją. Naładowana odniesieniami, efektownymi rekwizytami, cytatami (włącznie z Szekspirem i Goethe), naznaczona dynamiczną pracą kamery – Hydrozagadka zupełnie nie przypomina filmów zrealizowanych w komunistycznej Polsce.
Bogdan Dziworski, Gerald Kargl & Zbigniew Rybczyński / SKIING SCENES WITH FRANZ KLAMMER / SCENY NARCIARSKIE Z FRANZEM KLAMMEREM / 1980, 22 min, 35mm, bez dialogu
Jeden z najlepszych przykładów tzw. dokumentu kreacyjnego – paradoksalnego gatunku rozwijanego przez artystów z łódzkiej szkoły filmowej. Film składa się z bezdialogowych, inscenizowanych i improwizowanych scen przedstawiających słynnego austriackiego narciarza Franza Klammera – stanowiąc biograficzno-wizualną impresję na temat życia celebrity końca lat 70.
Wojciech Wiszniewski / WANDA GOŚCIMIŃSKA. A TEXTILE WORKER / WANDA GOŚCIMIŃSKA. WŁÓKNIARKA / 1975, 21 min, 35mm/dvd
Film przedstawia postać słynnej łódzkiej włókniarki Wandy Gościmińskiej, która w latach 50. zasłynęła jako przodowniczka pracy, stając się symbolem i zarazem produktem komunistycznej propagandy. Ten inscenizowany dokument kreacyjny w przewrotny sposób rozprawia się z mitami, fałszywymi mechanizmami i rytuałami totalitarnego państwa. Swoją siłę wyrazu zawdzięcza niezwykłej strukturze filmowej narracji – kombinacji eksperymentalnych, systematycznych chwytów operatorskich Zbigniewa Rybczyńskiego i scenografii konceptualnej artystki Ewy Partum.
Pokazowi towarzyszy promocja dwujęzycznego wydawnictwa Polska Nowa Fala. Historia zjawiska, którego nie było, red. Łukasz Ronduda i Barbara Piwowarska, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Instytut Adama Mickiewicza, Warszawa 2008. W dniach 24-30 kwietnia 2009 program będzie również prezentowany w Arsenal Experimental w Berlinie.
Partnerzy: TATE Modern, Centrum Sztuki Wsółczesnej Zamek Ujazdowski, Archiwum Formy Filmowej, Polski Instytut Filmowy, Instytut Polski w Nowym Jorku, Filmoteka Narodowa
POLSKA NOWA FALA. Historia zjawiska, którego nie było
kuratorzy: Łukasz Ronduda i Barbara Piwowarska
Tate Modern, Starr Auditorium, Bankside, Londyn
