Do 14 czerwca 2009 roku w Warszawie trwać będzie projekt Awake Asleep. Najnowsza praca Daniela Knorra – rumuńskiego artysty konceptualnego – polega na symbolicznym zawłaszczeniu Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Performance awake/asleep opiera się na skoordynowaniu rytmu życia artysty (mieszkającego w Berlinie, stale podróżującego po różnych strefach czasowych) i iluminacji warszawskiego Pałacu.
Kiedy Daniel Knorr kładzie się spać, wysyła sygnał ze swojego telefonu i światła na fasadzie Pałacu gasną. Kiedy budzi się, włącza z powrotem światło budynku. Za pomocą gigantycznej lampki nocnej, w którą przekształca się PKiN, Knorr oznajmia mieszkańcom Warszawy: zasypiam, obudziłem się.
Wskazanie przez artystę na Pałac Kultury i Nauki jest oczywistym nawiązaniem do historii i recepcji najbardziej rozpoznawalnego, a jednocześnie znienawidzonego powojennego budynku Warszawy, o którym Leopold Tyrmand pisał w swoim dzienniku w 1954 roku: Jedni widzieli w nim ciężką, rosyjską pięść, położoną na mieście, inni łamali ręce nad jego anty – warszawską skalą, marksiści jąkali się z zachwytu, lud warszawski ochrzcił go z miejsca Pekinem, co stanowi dowcipny skrót jego nazwy, a jednocześnie pogardliwą popularną nazwę wielkiej, przeludnionej przedwojennej kamienicy czynszowej, która stoi na rogu Złotej i żelaznej. Symbol radzieckiej dominacji w regionie, niechciany dar oraz źródło licznych plotek i legend, zostaje, co możliwe jest tylko za sprawą transformacji ustrojowej po 1989 roku przejęty przez jednego człowieka, a przez to w pewnym sensie udomowiony.
Symboliczną kontrolę nad tym monstrualnym budynkiem udaje się przejąć przy pomocy stosunkowo prostego mechanizmu – artysta wysyła sms do pałacowego technika, który odbiera sygnał i przełącza dźwignię iluminacji. Jednak samo włączanie i zapalanie się Pałacu jest tylko powierzchownym przejawem zawłaszczenia go przez artystę. Dokona się ono w pełni dopiero w chwili, kiedy wzbudzi zaciekawienie opinii publicznej, stanie się przedmiotem plotek, artykułów prasowych. Kiedy zacznie się o nim rozmawiać w autobusach, tramwajach i taksówkach.
Kim jest osoba, która kontroluje Pałac Kultury? Z jakiego miejsca artysta włącza i wyłącza światła na budynku? A przede wszystkim: czy robi to naprawdę? Widoczność performance awake/asleep zależeć będzie od takich zmiennych parametrów jak: strefa czasowa w której aktualnie przebywa artysta, jego potencjalna bezsenność czy warunki atmosferyczne. awake/asleep wpisuje się w tradycję post-konceptualną w sztuce, można wskazać w tym miejscu na takie historyczne referencje jak m.in. praca chorwackiego artysty Mladena Stilinovića Artysta w pracy (1978), przedstawiającej twórcę w łóżku pogrążonego w bezproduktywnej drzemce czy też roczny performance (1980-1981) Techchinga Hsieha, polegający na wyłączaniu budzika przez 12 miesięcy co godzinę. Inspiracją jest też klasyczny film Andy’ego Warhola Empire (1964) – 8-godzinny statyczny obraz The Empire State Building, który to z kolei stał się podstawą do re-make autorstwa Igora Krenza zatytułowanego Palace (2006), z PKiN w roli głównej.
Realizacji awake/asleep w Warszawie towarzyszy wydanie kolejnego numeru pisma Ex – Privato, będącego wynikiem współpracy między artystą Danielem Knorrem i szwajcarskim projektantem Ludovikiem Ballandem (autorem identyfikacji wizualnej Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie). Pismo zostało założone podczas ubiegłorocznej, siódmej edycji festiwalu sztuk wizualnych Manifesta w Południowym Tyrolu, jako miejsce debaty na temat produkcji przestrzeni publicznej. Ex-privato jest wkładką do rumuńskiego Obserwatora Kulturalnego oraz innych pism, w krajach gdzie realizowane są kolejne projekty Knorra. Polskie wydanie Ex-privato przygotowali Tomasz Fudala i Sebastian Cichocki, we współpracy z Domem Spotkań z Historią i Gazetą Wyborczą.
Artystę interesuje kwestia materializacji sztuki, w odniesieniu do artystycznej tradycji konceptualnej, jak i polityki oraz ekonomii, zwłaszcza w kontekście transformacji krajów byłego Bloku Wschodniego. W 2005 roku Knorr reprezentował Rumunię na Biennale Sztuki w Wenecji, pozostawiając pusty pawilon, jedynie ze śladami po poprzednich wystawach. Podczas Biennale Sztuki w Berlinie wywiesił na gmachu Neue Nationalgalerie flagi półtajnych bractw studenckich, organizacji o zazwyczaj skrajnie prawicowych korzeniach. Prace Knorra zawsze odnoszą się do specyficznych parametrów historycznych i politycznych danego miejsca, tak jak w przypadku jego najnowszej realizacji awake/asleep.
Daniel Knorr urodził się w 1968 roku w Bukareszcie. Studiował na Akademie der Bildenden Künste w Monachium i Vermont College of Norwich w USA. Ostatnio wziął udział m.in. w 5. Berlin Biennale, Sculpture Show w MuHKA w Antwerpii, Manifesta 7 i U-TURN-Quadrennia w Kopenhadze. W grudniu 2008 roku otwarto, pierwszą z zaplanowanych na najbliższe lata, indywidualnych wystaw Knorra w Kunsthalle Fridericianum w Kassel zatytułowaną Scherben bringen Glück (Tłuczone szkło przynosi szczęście). Knorr mieszka i pracuje w Berlinie.
Do 14 czerwca 2009 roku
Pałac Kultury i Nauki
Warszawa
