9 września 2009 o godz. 18.00 w Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu zostanie zaprezentowany teoretyczno-artystyczny projekt poświęcony koanom w sztuce Koany w Elektrowni. Projekt składa się z dwóch odsłon: wystawy wybranych dzieł sztuki oraz sesji teoretycznej – pierwszej na świecie poświęconej temu zagadnieniu.
Ideą przedsięwzięcia jest analiza paraleli pomiędzy praktykami artystów współczesnych a klasycznymi koanami zenicznymi. Dzieła-zagadki o koanicznej naturze pojawiają się rzadko i w twórczości nielicznych artystów. Na gruncie polskim pojedyncze utwory o takim charakterze zaczęły być widoczne w połowie lat 80. Pierwsza wystawa prezentująca dzieła sztuki, których struktura semantyczna i działanie są analogiczne do struktury koanów z tradycji buddyzmu zen nosiła tytuł Aporie. Miała ona dwie edycje w 2002 roku: pierwszą w Galerii BWA w Jeleniej Górze i drugą – w Galerii BWA w Zielonej Górze.
Wystawa Apoire zbudowana była z takich utworów sztuki, które są pułapkami i bezdrożami dla myśli – specyficznymi zagadkami powodującymi mnożenie pytań bez odpowiedzi. Są pozornie niedostępne: nie mają wejścia ani wyraźnego przesłania, ale wciągają. Utwory takie nie dają się zrozumieć, ale aktywizują jakiś szczególny rodzaj wiedzy. Są niejasne, wymykają się określeniom, nie poddają się żadnej trwałej interpretacji, a jednak wywołują jakiś rodzaj pewności i uczucie rozpoznania.
Dzieła sztuki o takim charakterze są najczęściej całościami wieloelementowymi, tworzącymi struktury wyspowe: ich poszczególne elementy są rzeczywiste i rozpoznawalne, natomiast relacje między nimi ze zwykłą rzeczywistością nie mają wiele wspólnego. Utwory takie, zmuszające do porzucenia wszelkiej umowności, pewników i referencji, a skłaniające do zaufania bezpośredniości i wartości własnego przeżycia, są artystyczną analogią zenicznych koanów – pułapek językowych, zmuszającym umysł do chwilowego porzucenia gmatwaniny pojęć i całej kultury.
Radykalne wyście może się jednak okazać odnawiającym powrotem. Pomiędzy wejściem i wyjściem, pomiędzy wiedzeniem i nie-wiedzeniem, w ciągłym ruchu od – do, jak na huśtawce, pojawia się szansa na doznanie tego, co tak bliskie, że nieuchwytne: własnej natury. Po zakończeniu projektu MCSW Elektrownia wyda publikację książkowa zawierającą teksty wystąpień teoretyków oraz reprodukcje prezentowanych dzieł.
Artyści zaproszeni do udziału w projekcie:
Janusz Bałdyga, Mirosław Bałka, Marcin Berdyszak, Andrzej Dłużniewski, Leszek Golec, Koji Kamoji, Leszek Knaflewski, Piotr Kurka, Ryszard ŁugowskiI, Tomasz Sikorski, Marek Sobczyk, Robert Szczerbowski.
Uczestnicy sesji:
Jacek Dobrowolski, dr Michał Fostowiecz, Maciej “Magura” Góralski, Bogusław Jasiński, dr Krzysztof Jurecki, Zbigniew Mach, dr Irena Rychłowska, dr Andrzej Saj, dr hab. Tomasz Sikorski, dr Adam Sobota, prof. Przemysław Trzeciak.
Finisaż: 2 października 2009, godz. 18.00
Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej
Elektrownia w Radomiu
ul. Kopernika 1
Radom
