9 grudnia 2009 roku o godzinie 19.00 w Nowym Teatrze w Warszawie w ramach cyklu Polski Teatr Zagłady odbędzie się wykład Grzegorza Niziołka oraz projekcja Akropolis Jerzego Grotowskiego.
Jerzy Grotowski, inscenizując wspólnie z Józefem Szajną Akropolis w Teatrze 13 Rzędów w Opolu w 1962 roku, zderzył ze sobą dwie przestrzenie: katedry wawelskiej i obozu zagłady. Przestrzeń na wskroś symboliczną i przestrzeń unicestwiającą wszelki porządek symboliczny. Zbliżył do siebie widzów i aktorów, a równocześnie oddzielił ich barierą nieprzekazywalnego doświadczenia. Poczułem wtedy coś prawdziwie obrzydliwego, naprawdę odstręczającego, coś, co zatyka dech w piersiach – tak zapamiętał Akropolis Peter Brook.
Czym jest teatr, który odwołuje się do tak skrajnych i negatywnych emocji i nie boi się ustanawiać więzi z widownią w obszarze wstrętu? Do jakiego doświadczenia odwołują się gesty i działania aktorów w tym przedstawieniu? Czy skrajność dzieła Grotowskiego, jego liminalne i obsceniczne aspekty zostały kiedykolwiek włączone w obszar samoświadomości polskiego teatru? Czy sens dramatu Wyspiańskiego został tutaj podważony, czy też po raz pierwszy tak bezwstydnie wydobyty? Jak wobec Akropolis odczytywać późniejsze przedstawienia Grotowskiego, zwłaszcza Księcia Niezłomnego?
Akropolis Jerzego Grotowskiego jest być może momentem psychotycznego kryzysu nie tylko polskiego teatru, ale także polskiej kultury po 1945 roku. Być może odwołuje się do takiego obszaru doświadczenia, które i dzisiaj trudno włączyć w obszar świadomej i uporządkowanej refleksji.
9.12.2009, godz. 19:00
TEATR POZA ZASADĄ PRZYJEMNOŚCI
Nowy Wspaniały Świat, ul. Nowy Świat 63, wstęp wolny
