2 grudnia 2009 roku o godz. 18.00 w Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej w Słupsku odbędzie się wykład Romana Lewandowskiego pt.: Sztuka nie jest taka, jaka nam się wydaje (choć nie jest też inna…).
Kiedy Fryderyk Nietzsche na progu nowoczesności skonstatował, że prawda jest tylko wędrującą armią metafor, nikt chyba nie wierzył do końca, że prognozę tę autor Wiedzy radosnej postawił zupełnie serio. Nic też nie wskazywało na konsekwencję tej, nie tylko przecież językowej, diagnozy. Pokrótce jednak, gdy kultura, a w jej ramach także oczywiście sztuka, dość nieoczekiwanie zaczęły odbijać arbitralność i względność prawdy, w micie obiektywizmu i posłanniczej misji rozumu zaczęły pojawiły się tektoniczne pęknięcia. Stało się to w dużej mierze także dzięki globalnemu spotkaniu społeczeństw i konfrontowaniu idei, przeświadczeń oraz przekonań. Dzisiaj nikt już chyba nie ma wątpliwości, że prawda znajduje akceptację i zastosowanie jedynie w obrębie wynegocjowanego wspólnie systemu oraz języka. Sztuka w jakiejś mierze reprezentuje to zachwianie pojęć i wartości, często też posługuje się paradoksem, aporią lub absurdem. Poza tym nie można zapominać, że każde dzieło sztuki posiada w sobie miejsca niedookreślone i wymyka się tym samym jednoznacznym odczytaniom.
We współczesnym świecie artyści często wykorzystują potencjał tkwiący właśnie w zachwianiu sensu i logiki języka; przenoszą oni paradoks czy też sprzeczność w obręb samego artystycznego działania czy też dzieła. W tym rozumieniu praktyka artystyczna może niekiedy przypominać rozwiązywanie zaczerpniętego z japońskiej tradycji zen koanu – struktury, która choć korzysta z zastanych pojęć i gramatyki, odwołuje się do tego, co werbalnie (językowo) jest niekomunikowalne. Koan – podobnie jak dzieło sztuki – odrzuca dyktaturę sensu, stawia go w cudzysłów. Uzmysławia nam też, że rzeczy, jakie nam się przedstawiają, są tylko ich obrazami i powidokami. Aspekt ten zresztą znalazł swą dosadną ilustrację w słynnym obrazie René Magritte – To nie jest fajka, a później w cyklu Flag Jaspera Johnsa. Stąd parafrazując słowa jednej ze starożytnych sutr buddyjskiego kanonu, możemy powiedzieć, że świat nie jest taki, jaki nam się wydaje, choć nie jest też inny. A sztuka w szczególności…
Roman Lewandowski – krytyk i teoretyk sztuki, niezależny kurator. W latach 2001 – 2002 prowadził Galerię Kronika w Bytomiu. Autor ponad 200 publikacji w czasopismach, książkach i witrynach internetowych oraz ponad 100 wystaw w Polsce i za granicą (Dusseldorf, Bruksela, Miszkolc, Liege i in). Członek stowarzyszenia Fort Sztuki i Stowarzyszenia Inicjatyw Wydawniczych Opcje. Redaktor naczelny kwartalnika Fort Sztuki.
Bałtycka Galeria Sztuki Współczesnej
ul. Partyzantów 31a
76-200 Słupsk
