19 stycznia 2010 roku o godzinie 18.00. w Domu Spotkań z Historią na ul. Karowej 20 w Warszawie odbędzie się prezentacja książki Ocaleni z Mauthausen, stanowiącą relacje więźniów obozów nazistowskich systemu Mauthausen-Gusen. W spotkaniu wezmą też udział byli więźniowie tych obozów.
Książka Ocaleni z Mauthausen ukazuje się w nowej serii Historia Mówiona wydawanej przez Dom Spotkań z Historią i Ośrodek KARTA. To wybór relacji byłych więźniów obozów systemu Mauthausen-Gusen, uchodzących za najbardziej wyniszczające i okrutne wśród wszystkich nazistowskich obozów koncentracyjnych. O swoich przeżyciach opowiada ponad sto osób, które przeszły przez to skrajne doświadczenie. Książka jest efektem międzynarodowego projektu Mauthausen Survivors Documentation Project, w ramach którego Ośrodek KARTA nagrał około 170 relacji biograficznych obejmujących całe życie ocalonych z Mauthausen.
Prof. Jerzy Kochanowski:
Mimo że nazistowskie obozy koncentracyjne mają już olbrzymią i różnorodną literaturę, to ich obraz utrwalony w pamięci zbiorowej społeczeństwa jest nadal niezwykle schematyczny i jednowymiarowy. Jest to w niemałej mierze skutkiem celowej polityki historycznej okresu sprzed 1989 r., w której dopuszczano wyłącznie czerń i biel, wykluczając natomiast wszelkie odcienie szarości (których w lagrowym świecie nie brakowało). Cenzura (ale i samocenzura) obejmowała również byłych więźniów, którzy albo nie mogli, albo – równie często – nie chcieli mówić o wszystkich swoich doświadczeniach. Książka Ocaleni z Mauthausen ma wszelkie szanse przyczynić się do przełamania tego stereotypowego myślenia. Z jednej strony pokazuje (czy wręcz uwydatnia) to, co wiemy już od dawna – jak straszną rzeczą były nazistowskie obozy, jak niewyobrażalną gehenną było życie w nich, jak wielu ludzi i w jaki sposób poniosło w nich śmierć. Z drugiej – jak wiele było wspomnianych wyżej odcieni szarości i różnorodnych postaw – zarówno skrajnej brutalności, jak zachowań niezwykle humanitarnych, przykładów podłości i odwagi, dążenia nie tylko do przeżycia, ale również życia – w bardzo szerokim tego słowa znaczeniu. W książce głos oddano wyłącznie świadkom – oprócz wstępu nie ma tutaj zewnętrznej narracji, którą zastępuje niezwykle umiejętny układ fragmentów źródeł. (…) Otrzymaliśmy wyjątkowo plastyczny, działający na wyobraźnię obraz, pokazujący niezwykłe zróżnicowanie obozowego świata. Mimo, że z pewnością nie jest to lektura łatwa, to jednocześnie naprawdę pasjonująca, od której jest się wręcz trudno oderwać.
