Od 6 marca do 8 marca 2010 roku w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie gościć będzie Tuwa – kraina duchowości w centrum Świata. W ramach projektu Regiony Rosji. Tuwa – republika w środku EuroAzji Warszawę odwiedzi delegacja Republiki Tuwy. Projekt zorganizowany został przez Ministerstwo Kultury Tuwy i Rosyjski Ośrodek Nauki i Kultury w Warszawie.
Tuwa, azjatycka kraina leżąca przy granicy z Mongolią, będąca autonomiczną republiką w syberyjskiej części Federacji Rosyjskiej, to raj dla kochających przyrodę i przygodę. Tuwa to jeden z ostatnich azylów dziewiczości i duchowości świata, nieprzebyta tajga, góry, step i rzeki, przecinające całą Azję, czynią z tej ziemi megaakwen rzeczny. Najważniejsza jest Jenisej: Mały (Kaa Chem) i Duży (Bij Chem). Spotykają się w Kyzyle, stolicy Tuwy, skąd płyną już dalej jako jedna wielka rzeka, Jenisej (ponad 4 tys. km), by następnie wpaść do Morza Karskiego. Otoczona pięknymi łańcuchami górskimi Sajanu Zachodniego i Ałtaju, Tuwa jest jedną z republik autonomicznych Rosji, państwa wielonarodowego i wielokulturowego. Tuwińczyków jest niewiele więcej niż 300 000, ale jest to silny, mądry, rozwojowy i dynamiczny naród.
Warszawianie będą mogli obejrzeć reprezentatywne dla tego regionu eksponaty, zwłaszcza związane z historią, kulturą oraz szamanizmem, który powoli wraca do ekumenicznej i wieloreligijnej Tuwy. Buddyjska wiara zaczęła przenikać w te strony w XIII w. Na początku XX w. było tu ponad 60 buddyjskich kościołów (i ok. 2 tys. mnichów) – ośrodków kultury i oświaty. W 1930 r. rewolucyjne oddziały bolszewików wydały wojnę religii. Rozgrabiły i zniszczyły klasztory, mnichów rozstrzelano lub zesłano do obozów pracy, ich rodziny na długie lata pozbawiono wszelkich praw. Pomimo czystek rdzenni mieszkańcy nigdy nie zrezygnowali ze swej religii. Wytworzyło się specyficzne połączenie buddyzmu tybetańskiego z szamanizmem. W 1992 r. krainę tę odwiedził Dalajlama XIV – głowa kościoła buddyjskiego i od tamtego czasu, za sprawą także rosyjskiej odwilży Tuwa się duchowo odradza.
Tuwa, obok tradycji staroobrzędowców i praktyk szamańskich słynie z gardłowych śpiewów, zwanych khoomei. Polegają one na wprawianiu strun głosowych w niezwykłą wibrację, przywodzącą na myśl jęki stepowego wiatru, szum prastarej tajgi, tętent koni, odgłosy zwierząt, rozszalałe wiosną wody Jeniseju.
Imprezy w ramach projektu:
Dzień pierwszy: sobota, 06 marca 2010 r.
11.00 Uroczyste otwarcie: Przemówienia Władimira Grinina, Ambasadora Rosji w Polsce, honorowego patrona projektu, przedstawicieli delegacji tuwińskiej oraz dr Adama Czyżewskiego, dyrektora PME.
11.30 Obrzęd szamański
12.00 Otwarcie wystaw
- Tuwy portret pamięciowy – fotografie Władimira Jermołajewa. Prace fotograficzne pierwszego dyrektora Tuwińskiego Państwowego Muzeum Narodowego.
- Sacrum profanum. Rzecz o rzeczach z Tuwy. Przedmioty sztuki użytkowej, artefakty szamańskie, buddyjskie, a także tradycyjne instrumenty muzyczne.
13.00 Warsztaty – nauka techniki śpiewu gardłowego: warsztat dwudniowy w grupie. Style: khoomei, kargyraa, sygyt.
14.30 Warsztaty – praca plastyczna z użyciem agalmatolitu. Tuwińczycy nazywają agalmatolit czonar dasz, co oznacza kamień, który można kroić. Minerał ten z łatwością poddaje się obróbce, nie kruszy się i jest wręcz elastyczny. Mistrzowie nadają mu kształty zwierząt, zamieszkujących stepy i góry Tuwy. Agalmatolitowe konie, górskie kozły, jaki, jelenie, zdobione bogatym ornamentem ożywiają bajki i mity Tuwińczyków. W tej części programowej nastąpi zapoznanie się z wyrobami artystycznymi artystów, zrzeszonych w Związku Plastyków Tuwy.
14.30 Warsztaty – praca plastyczna z użyciem kory brzozowej. Sztuka ludowa, popularna m.in. wśród staroobrzędowców.
17.00 Koncert z udziałem cieszącej się światową sławą grupy Czirgiłczin – wykonawców tuwińskiego śpiewu gardłowego oraz zespołu folklorystycznego Edegej.
18.30 Pokaz filmu o Tuwie z poczęstunkiem kuchni tuwińskiej.
Dzień drugi: niedziela, 07 marca 2010 r.
13.00 Warsztaty – nauka techniki śpiewu gardłowego.
14.30 Warsztaty – praca plastyczna z użyciem agalmatolitu oraz zapoznanie się z wyrobami artystycznymi.
14.30 Warsztaty – praca plastyczna z użyciem kory brzozowej.
17.00 Koncert Czirgiłczin, Edegej.
18.30 Pokaz filmu i poczęstunek kuchni.
Dzień trzeci: poniedziałek, 08 marca 2010 r.
10.00 Warsztaty – praca plastyczna z użyciem agalmatolitu oraz zapoznanie się z wyrobami artystycznymi.
11.30 Warsztaty – praca plastyczna z użyciem kory brzozowej.
18.00 Obrzęd szamański
18.15 Wykład: Historia szamanizmu tuwińskiego i jego cechy szczególne (Aj – Czurek).
19.00 Pokaz filmu oraz poczęstunek kuchni tuwińskiej.
19.30 Koncert galowy z udziałem zespołów Edegej, Czirgiłczin i muzyków polskich. Pod koniec koncertu – jam – session muzyków.
Państwowe Muzeum Etnograficzne,
ul. Kredytowa 1
Warszawa
