8 kwietnia 2010 roku o godz. 19.00 w ms w Łodzi odbędzie się wernisaż wystawy Było nie było. Galeria 80×140 i galeria A4. Wystawa prezentowana jest w ramach festiwalu Sztuki i Dokumentacji i obejmuje dokumentację działań galerii 80×140 i galerii A4 – dwóch najbardziej radykalnych polskich galerii lat 70.. Po wernisażu odbędzie się projekcja filmów i inauguracja projektu Norberta Trzeciaka w ms cafe.
Słowo galeria oznacza tu galerię konceptualną, czyli szczególny rodzaj projektu artystycznego, w ktorym artyści i osoby związane ze sztuką przyjmowały rolę kuratorów. Galerie konceptualne przyczyniły się do przewartościowania pojęcia galerii, która z miejsca prezentacji sztuki stała się miejscem jej tworzenia; przestrzeń przestała być naczyniem na sztukę, a stała się częścią dzieła.
Artyści przezentowali w nich sztukę własną, bądź zaprzyjaźnionego grona twórców. W tym galerie konceptualne były podobne do galerii – instytucji. Nie miały jednak na celu obiektywnego reprezentowania sztuki – i tym różniły się od instytucji oficjalnych. Były raczaj manifestacją artystycznej wizji prowadzącego oraz gestem kontestacji sztuki i establishmentu, oznaką przynależności do kontrkultury, co nadawało jej wymiar społeczny i polityczny. Ten ostatni aspekt był czymś szczególnym w Polsce pod rządami totalitarnego komunizmu, gdzie krytyczne wystąpienie publiczne wymagało odwagi cywilnej, nawet w czasach względnej swobody epoki Gierka.
Galerię 80×140 zalożył w 1971 roku Jerzy Treliński, artysta, profesor Akademii Sztuk Pięknych. Mieściła się ona na ścianie w – nadal istniejącym – Klubie Plastyków, w piwnicy kamienicy na ul. Piotrkowskiej 86. Tytułowy obszar został wyznaczony przymocowanymi do ściany deskami, będącymi jak gdyby fragmentem boazerii, popularnego elementu ówczesnego wystroju wnętrz. Na niej przytwierdzane były prace – głównie dwuwymiarowe: fotografie, dokumentacje działań o charakterze konceptualnym wykonanych w przestrzeni publicznej,
W 1972 roku w obszarze galerii 80×140 została umocowana plansza z wyznaczonym obszarem kartki o wymiarze A4, czyli galeria A4. W 1976 roku przekształciła się w Gabinet Aktualizacji Wartości, również realizujący się na kartkach A4 (działał do końca 1993 roku, choć oficjalnie nigdy nie został zakończony). Inicjatorem galerii A4 był Andrzej Pierzgalski (jego brat Ireneusz prowadził w tym czasie Klub Plastyków). W jej ramach prezentowane były prace jego autorsta w formacie A4, o charakterze konceptualnym, mieszczące się w nurcie poezji wizualnej, używające fotografii jako dokumentacji akcji i działań efemerycznych. Andrzej Pierzgalski nie miał wykształcenia plastycznego. Jego zainteresowanie sztuką wynikało z przyjaźni z artystami. Jednocześnie wykonany przez niego gest artystyczny – założenie galerii – jest przykładem możliwości, jakie stwarza sztuka konceptualna, która – według Josepha Kosutha, głównego przedstawiciela tego nurtu – polega na tworzeniu znaczeń (making meanings).
Na wystawie zostanie pokazana dokumentacja działań galerii 80×140, obejmująca liczne prace konceptualne w formie druków unikatowych, druków powielanych w niewielkich nakładach, plansz, fotografii, plakatów, książek artystycznych. Galeria A4 zostanie zaprezentowana poprzez zestaw oryginałów prac na formacie A4. Ekspozycji towarzyszyć będą projekcje filmu dokumentującego akcję Trelińskiego z 1974 roku, gdy włączył się on w pochód pierwszomajowy z planszą TRELIŃSKI, oraz film zawierający wypowiedzi artystów wspominających swoją działalność z lat 70. z perspektywy 2010 roku.
Po wernisażu, o godzinie 20 w ms cafe, przewidziany jest pokaz video-dokumentacji z wystawy Nagrody Katarzyny Kobro w ramach Łódź Biennale 2006 i instalacji Krzysztofa Wodiczko Come into my Word z Biennale w Wenecji 2009. Autorkami filmów są Anna Leśniak i Iza Maciejewska z portalu Łódź-Art.
Częścią Festiwalu jest także prezentowany w ms cafe projekt fotograficzny Norberta Trzeciaka, dokumentujący działania duetu Sędzia Główny prowadzone rok temu w muzealnej kawiarni. We wszystkie weekendy marca i kwietnia kawę i drinki można było zamówić u artystek, występujących w roli kelnerek. Decyzja o pracy w muzealnej kawiarni doskonale wpisuje się w realizowaną przez Karolinę Wiktor i Aleksandrę Kubiak postawę. Artystki, które przyzwyczaiły publiczność do odważnych wystąpień, często zacierają granicę między sztuką i życiem. Podając kawę w kawiarni postawiły odbiorcę w wieloznacznej roli: odbiorcy sztuki, klienta kawiarni, uczestnika akcji artystycznej, gościa muzeum. W takiej ambiwalentnej roli postawiły również siebie – z jednej strony uświetniając swoimi nazwiskami nowe miejsce, z drugiej deprecjonując artystyczne ego, poprzez wykonywanie prozaicznych czynności. Ich działanie obnażyło mechanizmy i sprzeczności świata sztuki, w których muszą funkcjonować artyści.
Wernisaż: 8 kwietnia 2010 roku. Wystawa czynna będzie do 2 maja 2010 roku
Kurator: Łukasz Guzek
Było nie było. Galeria 80×140 i galeria A4
ms, Więckowskiego 36
