22 i 23 czerwca 2010 roku TR Warszawa zagości na Holland Festival w Amsterdamie. Na specjalne zaproszenie dyrektora artystycznego festiwalu, Pierre’a Audi, polski zespół pokaże spektakl Giovanni Grzegorza Jarzyny.
Już w festiwalowych zapowiedziach Giovanni otrzymał cztery gwiazdki. Pierre Audi o festiwalu o ponad 60-letniej tradycji mówi, że to panoramiczne kulturalne okno na świat, połączenie muzyki, teatru, tańca, opery, literatury i sztuk wizualnych. 23 czerwca po spektaklu odbędzie się spotkanie artystów z publicznością.
Punktem wyjścia do teatralnej dyskusji jest Don Giovanni Mozarta, dzieło Moliera, a przede wszystkim sam mit Don Juana, tak silnie zakorzeniony w naszej kulturze.
Spektakl prowadzi dyskurs z mitem i z operą, nazywaną często operą wszech czasów. Jarzyna bada, kim jest Don Giovanni dzisiaj, na ile mit zachował swoją siłę, analizuje różne rodzaje miłosnego uzależnienia, reprezentowanego przez trzy bohaterki spektaklu: Annę, Elvirę i Zerlinę. Wprowadza też w swoje teatralne poszukiwania kategorie pustki i rozczarowania, które okazują się ważnym, choć destrukcyjnym, motorem działania Giovanniego.
Przedstawienie ma niezwykłą formę teatralną, gdyż jest spotkaniem z operą w wykonaniu aktorów. Intencją Jarzyny jest próba odczytania opery w kategoriach teatru. Reżyser mówi, że początkowo myślał o antyoperze, a w rezultacie doszedł do najgłębszego hołdu złożonego przez teatr sztuce operowej.
Grzegorz Jarzyna o Giovannim:
Interesuje mnie międzygatunkowa przestrzeń języka teatru, myślę, że to będzie trwało przez najbliższych kilka lat. Łączenie gatunków. (…) Gdy robiłem Cosi fan tutte [w Teatrze Wielkim w Poznaniu], celem moim był teatr w operze. Jak daleko można się posunąć w przypadku śpiewaków z opowiadaniem historii? Ciągle mnie drażni w operze to, że nie opowiada się historii, że wszystko jest sztuczne. Opera przecież wzięła się z teatru, ale teatr wziął się z dytyrambu, muzyki, ruchu. Pomyślałem sobie, że skoro świat operowy tak strasznie boli to, iż niszczy im się ich świat, to łatwiej i bardziej interesująco będzie dla mnie (dla widzów też, mam nadzieję), zaprosić operę do teatru. Pracować z aktorami jak ze śpiewakami. W Cosi… interesowało mnie, by ze śpiewaków operowych zrobić aktorów, ćwiczenia zmierzały do tego, żeby opowiedzieć historię, jak w teatrze. Tu będzie trochę inaczej. Myślę, że efekt będzie ciekawy, bardziej radykalny. (…)
Trzy lata temu podczas wakacji napisałem scenariusz tej antyopery, przed Zaryzykuj wszystko. Miałem robić Don Giovanniego w Niemczech. Na szczęście plan się rozbił. Za dużo gwiazd wziąłem, okazało się, że nie da się połączyć aktorów Thomasa Ostermeiera i Franka Castorfa. Byłoby to budowanie na piasku. Teraz dojrzałem do przekonania, że najlepsza obsada dla tego projektu to zespół TR. W Niemczech bardzo fascynowało mnie to, że aktorzy są tacy formalni, właściwie posługują się techniką Meyerholda. (…) Ich technika to też forma, zdałem sobie sprawę, że opery nie da się rozbijać za pomocą formy, ale za pomocą emocji, tego samego, co rozbija teatr, czyli prawdy.
Podczas prób w Poznaniu miałem takie momenty, kiedy wydawało mi się, że nie wrócę już do teatru, tak byłem zakręcony, na próbach miałem łzy w oczach. Jak artyści opery zaczynają śpiewać, znajdują się w innym wymiarze, są medium, ich ciało stworzone jest do bycia medium. To jest niesamowite. Mam nadzieję, że uda się połączyć ich energię z energią emocjonalną, płynącą z opowiadania historii poszczególnych losów ludzkich. To nie są tylko instrumenty do śpiewania, ale prawdziwi ludzie, którzy przeżywają upadki, wzloty… Czy to się uda? Nie wiem. Pięćdziesiąt na pięćdziesiąt – ale nawet w takim wymiarze jest to już ciekawe.
Z Grzegorzem Jarzyną rozmawiała Maryla Zielińska, Didaskalia
Giovanni na podstawie Don Giovanniego Mozarta i Don Juana Moliera
reż.: Grzegorz Jarzyna
premiera: 2006-09-21
adaptacja tekstu i adaptacja muzyczna Grzegorz Jarzyna
opracowanie i konsultacje muzyczne Jacek Grudzień
scenografia Magdalena Maciejewska
kostiumy Wojciech Dziedzic
reżyseria świateł Jacqueline Sobiszewski
projekcje Bartek Macias
ruch sceniczny Maćko Prusak
dźwięk i tło muzyczne Piotr Domiński
charakteryzacja Olga Nejbauer
stylizacja fryzur Paweł Kaleta
współautor adaptacji tekstu Piotr Gruszczyński
obsada: Roma Gąsiorowska, Maja Ostaszewska, Andrzej Chyra, Cezary Kosiński, Eryk Lubos, Remigiusz Łukomski, Zygmunt Malanowicz, Tomasz Tyndyk, Stanisław Sparażyński oraz Jan Dravnel, Piotr Głowacki, Jakub Snochowski
kwartet: Justyna Rekść-Raubo, Małgorzata Feldgebel, Violetta Szopa-Tomczyk, Artur Łuczak
W spektaklu wykorzystano nagranie w wykonaniu: Orkiestry Teatru Wielkiego – Opery Narodowej pod dyrekcją Łukasza Borowicza
oraz solistów:
Giovanni Adam Kruszewski
Leporello Wojciech Gierlach
Anna Izabela Kłosińska
Elvira Agata Zubel
Ottavio Rafał Bartmiński
Zerlina Katarzyna Trylnik
Masetto Piotr Nowacki
