W dniach od 10 lipca do 31 sierpnia 2010 roku na zamku w Malborku można oglądać wystawę ukazującą kulisy realizacji Krzyżaków Aleksandra Forda. Półwiecze premiery kultowego filmu zbiegło się z okrągłą sześćsetną rocznicą bitwy pod Grunwaldem. Z tej podwójnej okazji filmowcy ponownie opanowali zamek w Malborku. Staraniem Muzeum Kinematografii w Łodzi i Muzeum Zamkowego w Malborku, przy współpracy z Filmoteką Narodową jako głównym partnerem i Muzeum Ziemi Kociewskiej w Starogardzie Gdańskim, w okolicach którego film był kręcony, przedstawiona została specjalna jubileuszowa wystawa.
Można na niej zobaczyć film od strony kulis, tak jak był realizowany, jak zapamiętali go aktorzy i statyści. Prezentowane jest kilkaset barwnych i czarno-białych zdjęć z planu filmowego ukazujących twórców przy pracy, zarówno tych z czołówki jak i z drugiego i dalszych planów. Dzięki zachowanym materiałom scenograficznym można też zobaczyć etapy powstawania dekoracji – od rysunków, poprzez budowę, aż po fotosy z filmu.
Zwiedzający wystawę mogą również podpatrzeć jak powstawała scena walki Zbyszka z niedźwiedziem, gdzie zbudowany był gródek Juranda (Spychów) oraz w jakich wnętrzach i gdzie kręcono sceny uczty w Wielkim Refektarzu na zamku w Malborku czy sceny rozgrywające się na Wawelu. Wszystkie one, podobnie jak inne filmowe sceny dziejące się we wnętrzach, powstały w halach Wytwórni Filmów Fabularnych w Łodzi, największej wówczas wytwórni filmowej w Polsce.
Na wystawie prezentowana jest także międzynarodowa kolekcja plakatów do filmu, która przypomina o jego olbrzymiej popularności, zachowane stosunkowo nieźle kostiumy i rekwizyty: miecze (wśród nich te najsławniejsze dwa nagie), tarcze i inne elementy uzbrojenia, chorągwie.
Otwarcie wystawy stało się okazją do szczególniejszego święta, w którym udział wzięli twórcy i współrealizatorzy filmu: Mieczysław Kalenik – Zbyszko z Bogdańca, Barbara Horawianka – służka zakonna, Ryszard Ronczewski – komtur krzyżacki, Wiesława Chojkowska – dekoratorka wnętrz, Halina Dobrowolska – scenograf, Henryk Czarnecki – asystent reżysera. Premierowa publiczność miała wyjątkową okazję do bezpośrednich spotkań, pamiątkowych fotografii i autografów twórców. Bonusem dla wytrwałych była nocna projekcja cyfrowo odnowionej kopii filmu.
Wystawa zrealizowana przez Muzeum Kinematografii będzie prezentowana w Malborku do końca sierpnia, we wrześniu i październiku zobaczą ją łodzianie, później pojedzie do Szczytna i innych miejsc związanych z państwem krzyżackim lub postacią Henryka Sienkiewicza. Przygotowali ją kuratorzy muzealni Krystyna Zamysłowska i Łukasz Grygiel, graficznie opracował Sławomir Bit, finansowo wsparło Narodowe Centrum Kultury, a patronatem honorowym objął sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Piotr Żuchowski.
50-lecie powstania filmu Krzyżacy
10 lipca – 31 sierpnia 2010
wernisaż: 10 lipca 2010
kuratorzy: Krystyna Zamysłowska, Łukasz Grygiel
Muzeum Zamkowe w Malborku
