W dniach od 30 marca do 1 kwietnia 2011 roku w Harriman Institute na Columbia University odbędzie się konferencja Anty-Sowiecki non-konformizm i Bunt. Kreowanie nowego ładu czy przemijających wspomnień? Konferencja, w której udział jest bezpłatny, odbędzie się w dwudziestą rocznicę upadku Związku Radzieckiego.
Gdzie są dziś dysydenci i liderzy podziemia w byłym bloku sowieckim? Czy doszli do władzy? Czy są wpływowymi postaciami życia politycznego albo autorytetami współczesnej kultury? Czy są w stanie reprezentować swój kraj w świecie tak, jak potrafili kiedyś? Na jakim forum można dziś usłyszeć ich głosy? Czy Ukraina, Rosja, Polska i świat jeszcze ich potrzebują?
Pytania te staną się przedmiotem analizy podczas trzydniowej konferencji, którą rozpocznie wykład Dr. Miroslawa Marynowycza – byłego ukraińskiego dysydenta i więźnia politycznego, a obecnie prorektora Katolickiego Uniwersytetu we Lwowie.
W dyskusjach i panelach weźmie udział ponad dwudziestu naukowców, artystów i działaczy ówczesnego ruchu dysydenckiego; wśród nich: malarz Witalij Komar z rosyjskiego duetu satyrycznego Komar i Melamid; ukraiński intelektualista i dysydent Mykoła Riabczuk; Ewa Wójciak, dyrektor artystyczna legendarnego Teatr Ósmego Dnia z Poznania; współtwórca Solidarności Henryk Wujec; oraz Anna Frajlich – nagradzana polska poetka na emigracji i dyrektor programu języka i literatury polskiej na Uniwersytecie Columbia.
Konferencji towarzyszyć będą także wieczorne koncerty, czytania poświęcone literaturze związanej z epoką oraz pokazy filmów, wśród nich specjalna prezentacja nowo odrestaurowanej kopii zakazanego niegdyś filmu w reżyserii Jurija Illenko Studnia dla spragnionego (Rodnik dlya zhazhdushchikh, 1965) oraz koncert Wiktora Morozowa – ikony opozycji, a dziś jednego z czołowych gwiazd sceny ukraińskiej – który zakończy konferencję.
Założony w 1964 r. Teatr Ósmego Dnia był jedną z najbardziej bezkompromisowych grup teatralnych w komunistycznej Polsce i pozostaje taką do dziś. W USA debiutował – przy wielkim uznaniu krytyki i publiczności – na festiwalu MADE IN POLAND zorganizowanym w Nowym Jorku przez Instytut Kultury Polskiej w listopadzie 2008 r., przedstawiając dokumentalny spektakl Teczki, na podstawie zapisów SB z lat 1975-83 o członkach zespołu.
Tom Sellar w recenzji w Village Voice napisał: … to prawdziwy cud siedzieć twarzą w twarz z aktorami, którzy tworzyli historię ryzykując wszystko by mówić prawdę – dziś, gdy już wygrali, wyglądają jak tej prawdy żywe ucieleśnienie. Rok później, grupa zaprezentowała wznowienie legndarnego Piołunu (spektakl z 1985 r.) w Nowym Yorku i w Yale Repertory Theatre. Piołun ukazywał fobie, lęki, nadzieje, mity i rozczarowania społeczeństwa lat 80. Ten groteskowy, pełen jadu, oskarżycielski wobec władz, ale też samokrytyczny i autoironiczny zbiór scen nie był jednak grany ku pokrzepieniu serc. Nie łagodził obaw, lęków i obsesji, które gnębiły zarówno aktorów, jak i widzów. Był, jak zwykle w przypadku tego zespołu, autonomicznym aktem kreacji w dziedzinie teatru politycznego. Poruszano w nim paląco aktualne sprawy z życia publicznego, obchodzące równie żywo widzów, jak aktorów.
Anty-Sowiecki non-konformizm i Bunt. Kreowanie nowego ładu czy przemijających wspomnień?
30 marca – 1 kwietnia 2011 roku
Columbia University i The Ukrainian Museum, Nowy Jork
