11 kwietnia 2011 roku o godzinie 19.00 w warszawskim Laboratorium Dramatu odbędzie się wykład dra Tadeusza Nasierowskiego Eksterminacja chorych psychicznie w Polsce jako trening przed Holokaustem. To kolejne spotkanie z cyklu Psychologia Fatum.
Sfera Cienia i psychologia fatum wyraża się także przez wojny, okrucieństwa, terroryzm i eksterminację ludzi, a zwłaszcza osób bezbronnych i niewinnych, np. jeńców, osób cywilnych, dzieci czy osób chorych. Można powiedzieć, że Cień człowieka jest zdolny stworzyć piekło na ziemi. Polacy i polskie ziemie były świadkiem wielkich eksterminacji, których symbolem jest Katyń, Oświęcim, Treblinka. Mało znane są ciągle fakty dotyczące zbrodni, których ofiarami były osoby psychicznie chore. Odsłonięcie tych faktów pozwala lepiej poznać skalę zła, jaka może się narodzić w umyśle i sercu cywilizowanego człowieka.
Zagłada osób z zaburzeniami psychicznymi w okupowanej Polsce zapoczątkowała nazistowskie ludobójstwo. Jest to wydarzenie marginalizowane w czasach współczesnych, w toku ostrej walki o pamięć toczonej na oczach opinii publicznej. Holokaust, będący najokrutniejszą i największą zbrodnią nazistów, przesłonił całe pole pamięci o II wojnie światowej, choć nie można go zrozumieć bez uwzględnienia zdarzeń związanych z zagładą chorych. Pamiętając o obozach śmierci nie wiemy, że stosowana w nich technologia mordowania ludzi na skalę przemysłową poprzez trucie gazem wypracowana została przez Niemców podczas zagłady chorych.
Wśród nielicznych świadków tych zbrodni, którzy dożyli naszych czasów, był Henryk Mania, który jako 16 letni więzień Fortu VII został włączony do Sonderkommanda Herberta Lanego odpowiedzialnego za wymordowanie osób chorych psychicznie w Kraju Warty oraz Holokaust. Głównym zadaniem Mani było uprzątanie ciał ofiar.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu Ośrodek Zamiejscowy w Koninie z dnia 6 lipca 2001 r. Henryk Mania został uznany za winnego tego, że w okresie od 8 grudnia 1941 r. do kwietnia 1943 r. w Chełmnie nad Nerem, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, idąc na rękę okupantom hitlerowskim, brał udział w zbrodniach ludobójstwa. Zważywszy na fakt, że bezpośredni sprawcy tych zbrodni otrzymali przed niemieckimi sądami wyroki podobne, a nawet mniejsze, decyzja polskiego Sądu wydaje się być kontrowersyjna. Pozbawione możliwości normalnego rozwoju dziecko, odizolowane, stale obcujące ze śmiercią, niemające prawidłowych wzorców zachowań, potraktowane zostało na równi z dojrzałymi ludźmi, dla których zabijanie stało się wyborem i chlebem dnia codziennego.
Zeznania Henryka Manii, jako świadka i współuczestnika tej zbrodni, mają wartość historyczną. Niejako obok tego pojawia się kwestia procesu deprawacji Mani prowadzącego do coraz aktywniejszego włączania się przez niego w działania sprawców zbrodni, będąca zarazem pytaniem o granice człowieczeństwa.
Cykl wykładów Psychologia Fatum stanowi próbę pokazania związków między psychiką a kulturą. Na kolejnych spotkaniach przedstawiciele różnych dziedzin pytają, dlaczego człowiek jest równocześnie zdolny do naśladowania Stwórcy i utożsamiania się z demonami. Program cyklu wykładów opracował dr Zenon Waldemar Dudek.
Tadeusz Nasierowski – dr hab. n. med., adiunkt w Katedrze i Klinice Psychiatrycznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego; autor licznych monografii, w tym m.in: Psychiatria a wolnomularstwo w Polsce (przełom XIX – XX wieku)(1998), Iwan Pietrowicz Pawłow. Nauka sowiecka w okowach stalinizmu (2002), Z czarta kuźni rodem… Psychiatria, psychologia i fizjologia sowiecka w pierwszych latach po rewolucji (2003), Gdy rozum śpi a w mięśniach rodzi się obłęd. O życiu i chorobie Wacława Niżyńskiego (2004), Świat rosyjskiej duchowości. Kościoły i ruchy dysydenckie a cerkiew panująca (2005), Zagłada osób z zaburzeniami psychicznymi w okupowanej Polsce. Początek ludobójstwa (2008).
11 kwietnia 2011 r.
godz. 19.00
Laboratorium Dramatu
ul. Olesińska 21
Stary Mokotów
Warszawa
