Wyniki przeprowadzonych przez komisję konserwatorską badań nad obrazem Bitwa pod Grunwaldem (1878) Jana Matejki jednoznacznie stwierdzają wyjątkowo zły stan podobrazia, spowodowany przede wszystkim bardzo daleko posuniętym i nieodwracalnym procesem jego degradacji.
Decydujący wpływ na stan płótna obrazu miało m.in. niszczące działanie grzybów strzępkowych. Badania płótna wykazały, że całkowicie utraciło ono swe właściwości mechaniczne – elastyczność i wytrzymałość na rozciąganie (średnie wydłużenie maksymalne wynosi poniżej 1%). Pomimo optymalnych i wykonanych na najwyższym poziomie zabiegów konserwatorskich stan zachowania obrazu po konserwacji nigdy nie będzie pozwalał na jego zwijanie, konieczne przy transporcie płócien wielkoformatowych.
Przeprowadzone badania dostarczyły pełniejszej wiedzy o obiekcie i pomogły w skorygowaniu programu konserwatorskiego. Obecnie wykonywane są impregnacje przygotowujące obraz do zabiegu dublowania. Wcześniej usunięte zostało stare płótno dublujące i woskowo-żywiczna masa dublażowa, zaś powierzchnię podobrazia oczyszczono przy zastosowaniu metod chemicznych i mechanicznych.
Wyniki badań konserwatorskich, a także dbałość o ochronę dzieła będącego częścią dziedzictwa narodowego, wpłynęły na podjęcie decyzji o niewypożyczeniu obrazu Bitwa pod Grunwaldem Jana Matejki do Berlina na wystawę Obok. Polska – Niemcy. 1000 lat historii w sztuce.
Prace konserwatorskie finansowane są ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Od 26 kwietnia 2012 roku w Księgarni eMNW będzie można nabyć 99 fragmentów płótna dublażowego obrazu Bitwa pod Grunwaldem. Dochód ze sprzedaży fragmentów płótna przeznaczony jest na zakup aparatury badawczej niezbędnej do prowadzenia dalszych prac konserwatorsko-restauratorskich obrazu.
Płótno dublażowe, utkane w żyrardowskiej firmie Lüdert i Müller w Tomaszowie Mazowieckim, posłużyło zespołowi prof. Bohdana Marconiego do konserwacji obrazu po zniszczeniach w czasie II wojny światowej. Dublaż wykonany na masę woskowo-żywiczną był integralną częścią obrazu w latach 1948-2010, wzmacniając jego oryginalne podłoże.
Konserwacji obrazu Jana Matejki towarzyszy projekt edukacyjny, który obejmuje spotkania z restauratorem, warsztaty dla dzieci oraz lekcje muzealne.
- Spotkania z restauratorem:
8, 22, 29 maja 2011 r., godz. 16.00
14 maja 2011 r. (Noc Muzeów), godz. 20.00, 21.00, 22.00, 23.00
Spotkania odbywać się będą przy obrazie Matejki Bitwa pod Grunwaldem, który poddawany jest konserwacji. Będzie to okazja do poznania tajników pracy konserwatora i problemów związanych z przywracaniem blasku najsłynniejszemu dziełu malarstwa polskiego. Na wiosnę 2011 roku odbędzie się trzecia edycja spotkań, podczas których zaprezentowany zostanie kolejny etap prac.
Na spotkania 8, 22, 29 maja obowiązuje bilet wstępu do galerii stałych oraz wejściówka.
W dniu 14 maja obowiązują wejściówki do odbioru w informacji w trakcie trwania Nocy Muzeów.
Ilość miejsc ograniczona.
- Warsztaty dla dzieci Zostań konserwatorem
29 maja 2011 r.
godz. 12.30 – dzieci w wieku 5–7 lat
godz. 13.30 – dzieci w wieku 8–10 lat
godz. 14.30 – dzieci w wieku 11–14 lat
Obowiązuje bilet wstępu do Muzeum, dzieci do lat 7 wstęp bezpłatny.
Konserwator w muzeum to osoba bardzo ważna. W czasie zajęć wytłumaczymy, na czym polega jego praca, jakimi narzędziami się posługuje i jakie umiejętności są mu potrzebne. Opowiemy też ciekawe historie związane z konserwacją wybranych dzieł sztuki eksponowanych w muzealnych galeriach. Na zakończenie rozwiążemy zadanie, które pozwoli nam zmierzyć się z wyzwaniami zawodu konserwatora.
Przez cały rok szkolny 2010/2011 odbywają się Tajemnice konserwacji, lekcja muzealna przygotowana dla wszystkich poziomów nauczania.
Muzeum Narodowe w Warszawie
