Od 19 maja 2011 roku w Galerii 1 w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w Lublinie będzie można oglądać wystawę Porta Fidei. Drzwi płockie w Nowogrodzie Wielkim na Rusi. Fotogramy ks. prof. Ryszard Knapiński.
Drzwi do katedry w Płocku zamówił biskup Aleksander z Malonne (zm. 1156). Mistrz Riquin, wraz z pomocnikiem Waismuthem, odlali je w brązie w latach 1152-1154 w magdeburskiej odlewni. Należała ona do tamtejszej fabrica ecclesiae, działającej przy katedrze, zarządzanej przez biskupa Wichmana z Wetynu (ok. 1110-1192). Figurki biskupów i wykonawców znajdują się wśród reliefów, do których w XV w. dodano jeszcze przedstawienie ruskiego odlewnika, mistrza Abrahama. On też przystosował wrota do portalu zachodniego w soborze sofijskim w Nowogrodzie Wielkim na Rusi. Hipotetycznie przyjmuje się, że drzwi zostały zrabowane z Płocka pod koniec XIII w. i po różnych kolejach losu, zawieszone w cerkwi prawosławnej na początku XV w.
Konstrukcja Drzwi składa się z rozmaitej wielkości 46 kwater, przybitych do drewnianego podłoża i ujętych w wypukłe listwy bordiury o motywach zróżnicowanej wici roślinnej. Większość scen jest opatrzona inskrypcjami łacińskimi, a niektóre ponadto ruskimi, datowanymi na wiek XV. Ponieważ kwatery odlano oddzielnie i przybito na drewniany korpus, były one wielokrotnie demontowane, a nawet zakopywane w ziemi i na nowo montowane, co zakłóciło pierwotny ich układ. Oryginał, zachowany do dziś w Nowogrodzie, wskazuje wiele miejsc po niestarannie przeprowadzonych naprawach ubytków i pęknięć, związanych z przeróbkami, które zaburzyły pierwotny układ kwater.
W lutym 1982 r. uroczyście poświęcono kopię Drzwi Płockich, wykonaną w latach 1971-1981 przez Pracownie Konserwacji Zabytków ze Szczecina i Warszawy. Choć kopia ta uchodzi za wierną, to jednak w wielu szczegółach różni się od oryginału, ponieważ cyzelerzy pozacierali lub zmienili pewne detale polepszając swoje dzieło w stosunku do oryginału.
Obecny układ kwater przedstawia rozmaite sceny ze Starego i Nowego Testamentu, postacie historyczne, liczne alegoryczne personifikacje i animizacje, które nie są ze sobą logicznie powiązane.
ks.prof.Ryszard Knapiński
Wystawę można oglądać od 19 maja do 12 czerwca 2011 roku.
Galeria 1 im. B. Słomki
Katolicki Uniwersytet Lubelski
Al. Racławickie 14
Lublin
