30 czerwca 2011 roku o godz. 18.00 w Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie odbędzie się wernisaż wystawy akwarel Bruno Kopera inspirowanych cyklem wierszy Czesława Miłosza Kroniki miasteczka Pornic.
CZESŁAW MIŁOSZ, NAGRODA NOBLA W PORNIC
Bruno Koper
W 1844 roku, 35-letni Juliusz Słowacki, jeden z najsłynniejszych polskich poetów romantycznych przyjeżdża do Pornic leczyć się z gruźlicy. Natychmiast ulega czarowi małego portowego miasteczka, jego położenia, morza i skał, które unieśmiertelni w długim poemacie w formie modlitwy, zatytułowanym Genesis z Ducha.
…Tu, gdzie za plecami mojemi palą się złote i srebrne skały nabijane mikowcem, niby tarcze olbrzymie przyśnione oczom Homera, tu, gdzie odstrzelone słońce oblewa mi płomieniami ramiona…
Czy takie płomienne słowa mogły nie zaintrygować i zachęcić do przyjazdu do Pornic innego polskiego poetę, także na wygnaniu, o nazwisku Czesław Miłosz, przyszłego laureata Literackiej Nagrody Nobla (1980). Kiedy przybywa on do Pornic, w roku 1960 aby odnaleźć i zrozumieć zachwyty poetyckie Słowackiego czy ulegnie nieodpartemu czarowi, który poruszył do granic duszę poety romantycznego?
Nie. Odczytanie Pornic w wierszach Miłosza jest inne, tak jak różna jest epoka. Poetę interesuje przede wszystkim historia i jej bohaterowie, dawni i współcześni, różne wydarzenia, różne koleje losu, których zaznało Pornic i cały region. W dziewięciu poematach prozą, Miłosz śledzi tragiczny los księdza Galipaud, od Pornic do San Sebastian, przywołuje tarapaty dziedziców Zamku Sinobrodego, okrutny los Gilles’a nieustraszony, prawe ramię Joanny, którego sześć kobiet w welonach podjęło […] aby złożyć w poświęconej ziemi. Zdecydowanie, Miłosz-poeta-współczesny wydaje się być nieczuły na arogancję fal Oceanu i udaje obojętność dla boskiego piękna dla żywych kamieni, tych spetryfikowanych potworów morskich.
Zmieniło się spojrzenie na świat, poetę interesują fakty, daty i bohaterowie historii dawnej i obecnej, które przywołuje i komentuje prostym stylem, wszelako nie pozbawionym składni poetyckiej. Wojny wandejskie i Ruch Oporu w 1944, ofiara trzech Polaków pochowanych w Sainte-Marie, zatonięcie statku Lancastria : trupy niesione prądami pomykały w grzywaczach koło St.-Brevin-Ocean, British War Cemetery zwiedzane pod drobnym deszczem, który wsiąkał w strzyżone trawniki studio fotograficzne Łukianowa, wydarzenia rewolucji, krawiec Viau, kowal Libau, markiza Brie-Serrant – te wszystkie tematy i postacie odwiedzi przyszły noblista.
Przeplatając historię Pornic ze wspomnieniami z dzieciństwa, Czesław Miłosz, wydaje się widzieć poprzez burzliwą przeszłość miasta, swoją własną nie mniej burzliwą. Potem już nigdy nie powróci do Pornic. Swój zbiór 9 wierszy zatytułuje Kronika miasta Pornic, w Polsce wydany w wydawnictwie Znak w Krakowie, w 1993 roku.
Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza
Rynek Starego Miasta 20
00-272 Warszawa
