Festiwal Tańca Butoh i Sztuk Performatywnych

8 i 9 października 2011 roku w Krakowie  odbędzie się  2. Festiwal Tańca Butoh i Sztuk Performatywnych Budapeszt – Bratysława – Kraków.

Program:

8 października 2011 r.

16.00–20.00
warsztaty butoh, prowadzenie: Ko Murobushi i Batarita

20.00–22.00
projekcja filmów dokumentalnych o Kazuo Ohno

9 października 2011 r.

18.00
wernisaż wystawy Życie Kazuo Ohno

19.00
spektakl Transformed girl (Przeobrażona), taniec: Kae Ishimoto

20.00
spektakl Leftover shadow (Niepotrzebny cień), taniec: Ko Murobushi i Batarita

21.30
panel dyskusyjny

Warsztaty Butoh

Butoh nie jest techniką, którą można systematycznie doskonalić. To swobodna, osobista, indywidualna ewolucja, w czasie której musimy zerwać z tradycją i naszymi przyzwyczajeniami i znaleźć coś nowego. Taniec jest podróżą pomiędzy bólem a przyjemnością. Jest głosem magii. Będziemy zapisywać butoh w naszych ciałach.

Projekcja filmów dokumentalnych

O Kazuo Ohno
Portrait of Mr. O / 65’
Film w reżyserii Chiaki Nagano jest częścią trylogii przedstawiającej tancerza Kazuo Ohno.
An Interview with Kazuo Ohno / 93’
Artysta mówi o swojej filozofii życia oraz o swym podejściu do tańca. Wyraża niezachwiane przekonanie, że taniec i życie to jedność.

Wernisaż wystawy zdjęć Życie Kazuo Ohno

Wystawa jest hołdem dla mistrza butoh, który zmarł w 2010 roku w wieku 103 lat. Oprócz zdjęć artysty zaprezentowane zostaną różnorodne materiały archiwalne i artykuły prasowe.

Publiczność będzie miała okazję obejrzeć między innymi rzadkie fotografie z pierwszego wykonania spektaklu Jęczmień i żołnierz z lat trzydziestych XX wieku oraz filmowy zapis wspólnego projektu Yoshito Ohno, syna Kazuo, i Antony’ego Hegarty’ego z grupy Antony & The Johnsons. Ekspozycję uzupełni premierowy pokaz zarejestrowanych uroczystości ku czci Kazuo Ohno, które po jego śmierci odbyły się w wielu krajach.

Kazuo Ohno urodził się 27 października 1906 roku w Hakodate na wyspie Hokkaido. Podczas studiów w Akademii Wychowania Fizycznego miał okazję obejrzeć w Teatrze Narodowym spektakl La Argentina w wykonaniu hiszpańskiej tancerki Antonii Merce. Występ wywarł na nim ogromne wrażenie.

Po studiach, pracując jako nauczyciel wychowania fizycznego, rozpoczął trening pod okiem pionierów tańca współczesnego: Baku Ishiego oraz Takai Eguchiego. W 1938 roku został powołany do wojska i ruszył na front. Przez dziewięć lat walczył w Chinach i Nowej Gwinei, ostatni rok spędził w niewoli.

W cywilu wrócił do tańca. Swoje pierwsze solo Taniec meduzy zaprezentował w wieku 43 lat (w 1949 r.) w Kanda Kyoritsu Hall w Tokio. Inspiracją spektaklu było wydarzenie, którego był świadkiem, wracając statkiem z frontu: ciała żołnierzy zmarłych z głodu wyrzucano za burtę do morza pełnego meduz.

W 1950 roku Ohno poznał Tatsumiego Hijikatę i jego butoh. Hijikata wyreżyserował La Argentina Sho, pierwsze solo butoh w wykonaniu Ohno. Spektakl wkrótce został uhonorowany Nagrodą Stowarzyszenia Krytyków Tańca i obwołany arcydziełem. Uznaje się go za najwybitniejsze osiągnięcie w dorobku Ohno i jeden z najlepszych spektakli w historii.

Owocem udanej współpracy z Hijikatą były również dwa następne przedstawienia, w których wziął udział syn Kazuo Yoshito: My mother i Dead sea letter. W latach osiemdziesiątych Ohno odbył liczne tournées po Europie, USA, Ameryce Południowej i Azji. Mając 90 lat, nadal pracował jako tancerz butoh. Jego ostatnim spektaklem za granicą było Requiem for the 20th century w Nowym Jorku w grudniu 1999 roku.

Mimo że w tym samym czasie jego stan fizyczny zaczął się pogarszać, nadal tańczył. Gdy nie był w stanie chodzić, tańczył, wspierając się na innym artyście. A gdy nie mógł już stać nawet z pomocą drugiej osoby, tańczył na siedząco. Kiedy nogi odmówiły mu całkowicie posłuszeństwa, tańczył rękoma. Nawet w czasie postępującej choroby Alzheimera nie dał za wygraną: pełzał, ukazując swoje plecy poruszonej do głębi publiczności.

Ten stary człowiek stawał się w tańcu kimś, kto dawał siłę innym. Żył 103 lata. Był artystą, który jak żaden inny w tańcu pokonywał ograniczenia ludzkiego ciała.

Spektakle

Transformed girl (Przeobrażona)
taniec: Kae Ishimoto
choreografia: Yukio Waguri
przy współudziale: Wangnin Bunmei

Spektakl został zbudowany w oparciu o system notacji tańca zwany butō-fu, opracowany przez Tatsumiego Hijikatę, twórcę podwalin butoh. Metamorfoza była jedną z kluczowych cech jego stylu. Kae Ishimoto podlega na scenie ciągłym przemianom: z dziewczynki staje się starą kobietą, z potwora – aniołem, z bestii zmienia się w lalkę. Nieokreślona istota, której natura nie może zostać rozpoznana, wymyka się widzom, kwestionując ideę tożsamości.

Kae Ishimoto pochodzi z rodziny tancerzy specjalizujących się w tradycyjnym tańcu japońskim, sama wybrała jednak studia w klasie jazzu, tańca nowoczesnego i współczesnego. W 2002 roku rozpoczęła współpracę z uznanym tancerzem butoh Yukio Wagurim, a w 2003 dołączyła do cieszącego się sławą zespołu tańca współczesnego Co. Yamada Un. W następnym roku wraz z ośmioma muzykami założyła grupę muzyczno-taneczną Wangnin Bunmei (Cywilizacja Głupców).

Czerpiąc z tak różnorodnych doświadczeń, stworzyła oryginalny własny styl, będący syntezą różnych elementów i tradycji tanecznych. Wschodnią koncepcję ciała łączy artystka z ponadgraniczną wrażliwością, co pozwala na wyrażanie i eksplorowanie idei zarówno konkretnych, jak i uniwersalnych.

Leftover Shadow (Niepotrzebny cień)
taniec, choreografia: Ko Murobushi i Batarita
muzyka: XRC Balázs Kovács
światło: Zoltán Pelle

Wychodząc od myśli, że człowiek zawsze stoi wobec możliwego i niemożliwego, że nieodłącznie towarzyszą mu nicość i śmierć, spektakl stawia pytanie: Czym jest pamięć, czas i przestrzeń?

Pomysł przedstawienia narodził się podczas długiej rozmowy obojga artystów w Wiedniu w 2010 roku. Pracę nad duetem rozpoczęli w Paryżu latem 2011 roku, a zakończyli tuż przed Festiwalem.

Ko Murobushi

Jeden z najsławniejszych na świecie mistrzów butoh, w Japonii uważany za głównego kontynuatora koncepcji butoh Hijikaty. W 1968 roku pod okiem Hijikaty rozpoczął studia, które przerwał, by móc doświadczyć życia jako yamabushi – mnich żyjący w górach.

Powróciwszy z odosobnienia, założył wraz z Ushio Amagatsu i Akajim Maro grupę Dairakudakan, dzisiaj jeden z najbardziej cenionych i rozpoznawalnych na Zachodzie zespołów butoh. W 1974 roku stworzył Ariadone – kolejną grupę tańczącą butoh, tym razem wyłącznie z udziałem kobiet. Jej liderką została Carlotta Ikeda.

Następnym krokiem było powołanie do życia w 1976 roku zespołu męskiego Sebi. Oba zespoły rozpoczęły współpracę i wkrótce za ich sprawą butoh zostało zaprezentowane w Europie. W 1978 roku Murobushi odniósł w Paryżu sukces, wystawiając spektakl Le dernier Eden – Porte de l’au – De la. W 1981 roku odbył roczne tournée po Europie z zespołem Ariadone.

Prowadził warsztaty butoh na całym świecie, oprócz Europy także w Indiach, Meksyku i w USA (w Nowym Jorku).

W swych choreografiach Murobushi nieustannie podejmuje wyzwania, które umożliwiają ciągły rozwój butoh. Kontynuuje otwieranie tego tańca na inspiracje płynące z całego świata, ani na chwilę nie zapominając o głębokim zakorzenieniu butoh w tradycji japońskiej.

Batarita

Choreografka, tancerka, reżyserka.

Ukończyła choreografię na Węgierkiej Akademii Tańca. W jej spektaklach widać silne wpływy kultury azjatyckiej, a zwłaszcza butoh, którego uczyła się pod okiem Carlotty Ikedy, Ko Morobushiego i Yoshito Ohno, przyswajając sobie nie tylko technikę, ale także filozofię tańca. Współpracę z Yoshito Ohno w Kazuo Ohno Dance Studio umożliwiło jej stypendium Japan Foundation (Uchida Fellowship).

Uczestniczyła w wielu prestiżowych programach stypendialnych, m.in. Company Ixkizit (Francja), DanceWEB (Austria), Asia-Europe Foundation (Japonia), Unesco-Aschberg Foundation (Tajlandia), Royaumont Foundation (Francja) oraz Hooyong Performing Art Center (Korea). Jako choreograf pracuje od 2001 roku, ucząc tańca i tworząc własne spektakle.

W 2003 roku otrzymała nagrodę dla najlepszego choreografa podczas 11. Międzynarodowych Prezentacji Współczesnych Form Tanecznych w Kaliszu. W 2009 roku zadebiutowała jako reżyserka w Węgierskiej Operze Narodowej.

2. Festiwal Tańca Butoh i Sztuk Performatywnych
8 – 9 października 2011r.
Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha
ul. M. Konopnickiej 26
30-302 Kraków