Od 28 października 2011 r. Instytut Kultury Polskiej w Nowym Jorku, Instytut Książki i Beinecke Rare Book and Manuscript Library na uniwersytecie Yale zapraszają na największą w historii wystawę dokumentów z archiwum Czesława Miłosza, zatytułowaną Exile as Destiny: Czesław Miłosz and America oraz na konferencję z udziałem poetów, naukowców i tłumaczy.
Jej tematem będzie amerykańskie dziedzictwo Miłosza i jego rola jako kulturowego łącznika między Polską i USA, a także w szerszym sensie, pomiędzy Europą i Ameryką. Podczas konferencji odbędą się pokazy dwóch rzadko wyświetlanych filmów dokumentalnych: Przyśnił mi się sen powrotu w reżyserii Andrzeja Miłosza oraz Czarodziejska Góra: Amerykański Portret Czesława Miłosza Marii Zmarz-Koczanowicz; a także klasycznej ekranizacji powieści Dolina Issy w reżyserii Tadeusza Konwickiego.
Poeci Tomas Venclova i Adam Zagajewski przeczytają jego wiersze i opowiedzą o twórczości Miłosza w kontekście swojej osobistej znajomości z nim. Andrzej Franaszek (dziennikarz, eseista i autor monumentalnej książki Miłosz.Biografia, opublikowanej niedawno w Polsce i uhonorowanej nagrodą Fundacji im. Kościelskich) zaprezentuje wyniki swoich badań nad skomplikowaną biografią poety. Wystąpią także liczni uczeni z Polski i USA, z których wielu znało Miłosza osobiście.
Będą wśród nich m.in.: znana tłumaczka literatury polskiej na angielski i wykładowczyni slawistyki na University of Michigan Bogdana Carpenter, prezes Fundacji Pogranicze Krzysztof Czyżewski; eseistka, publicystka, badaczka literatury oraz wykładowczyni Princeton University Irena Grudzińska-Gross; literaturoznawca Jerzy Jarzębski z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Marek Zaleski z Instytutu Badań Literackich PAN, a także pisarz, dziennikarz i wykładowca University of California Berkeley Mark Danner.
Tematami dyskusji będą między innym Zniewolony Umysł i analiza roli twórczości Miłosza w ocenie relacji między intelektualistami a ustrojem totalitarnym oraz refleksja nad politycznymi, historycznymi, religijnymi i literackimi aspektami jego pisarstwa.
Bożena Shallcross (specjalista od związków pomiędzy literaturą i sztukami wizualnymi) z University of Chicago oraz Sławomir Sierakowski (socjolog i krytyk, redaktor naczelny Krytyki Politycznej) zaprezentują wyniki swoich badań nad archiwum Miłosza w Beinecke Library. Niektóre z omawianych przez nich dokumentów są częścią wystawy Exile as Destiny.
Tłumaczenie literatury – własnej i innych autorów – było wielką pasją Miłosza. Poeta dostrzegał, że za pośrednictwem przekładów własnych utworów, jest w stanie kształtować odbiór swojego wizerunku oraz sztuki i filozofii przez różnych czytelników. W jego odczuciu praca nad przekładem była zawsze wspólnym projektem twórcy i tłumacza, ale jednocześnie definiował siebie jako głównego autora przekładów własnych dzieł, innych uznając za doradców. Tłumacze, którzy ściśle współpracowali z Miłoszem – wśród nich Madeline G. Levine i Lillian Vallee – podzielą się z uczestnikami konferencji swoimi doświadczeniami z pracy z poetą i przybliżą jego dokonania jako tłumacza poezji z innych języków na polski.
Konferencja Czesław Miłosz and America jest organizowana przez Instytut Kultury Polskiej w Nowym Jorku we współpracy z Beinecke Rare Book and Manuscript Library na uniwersytecie Yale, Wydział Języków i Literatur Słowiańskich uniwersytetu Yale oraz Polski Instytut Książki.
