23 marca 2012 r. na ekrany polskich kin wejdzie film Andrieja Zwiagincewa pt. Elena.
Elena to film opowiadający historię Wladimira i Eleny. To starsze małżeństwo, mieszkające w luksusowym apartamencie w Moskwie. Pobrali się jako dojrzali ludzie, choć oboje pochodzą z różnych środowisk. Władimir to bogaty, wyrachowany, zimny uczuciowo, skupiony na sobie mężczyzna. Elena jest pielęgniarką, którą pewnego dnia poznał szpitalu. Ich wzajemne relacje przypominają układ. Dzieli ich wiele, ale łączy jedno: on ma pieniądze, ona zapewnia opiekę.
Oboje mają dzieci z poprzedniego małżeństwa. Córka Władmira – Katerina, beztroska i zbuntowana dwudziestolatka, nie ma najlepszych relacji z ojcem. Z kolei syn Eleny – Siergiej, bezrobotny próżniak, niezdolny do utrzymania żony i dwójki dzieci, co miesiąc liczy na emeryturę matki.
Pewnego dnia, na skutek ataku serca, Władimir trafia do szpitala, gdzie uświadamia sobie, że jego dni są policzone. Podczas odwiedzin nawiązuje nowe relacje z córką. Postanawia, że mimo wszystko to właśnie jej zapisze cały majątek. Elena otrzyma comiesięczną dożywotnią pensję. Nadzieje na finansową pomoc dla syna okazują się płonne. Z nieśmiałej i poddanej żony Elena nagle zmienia się w zdeterminowaną i zdolną do wszystkiego kobietę. Wymyśla tragiczny plan, który na zawsze zmieni życie jej rodziny.
Elena to trzeci film fabularny w reżyserskiej karierze Andrieja Zwiagincewa, określanego przez Nikitę Michałkowa jako artysta, który w swojej sztuce filmowej nigdy nie popełnił błędu. Jego debiutancki film Powrót zdobył w 2003 roku Złotego Lwa na festiwalu filmowym w Wenecji, a Wygnanie otrzymało w 2007 roku nagrodę za najlepszą rolę męską na festiwalu w Cannes. Za film Elena, którego premiera odbyła się w 2011 roku na festiwalu filmowym w Cannes, Zwiagincew otrzymał Nagrodę Specjalną Jury.
Film jest próbą spojrzenia na społeczno-ekonomiczne zmiany, jakie w ostatnich latach zaszły zarówno w Rosji, jak i na świecie. Jak przyznaje reżyser, Elena jest współczesnym dramatem, który konfrontuje widza z odwiecznymi pytaniami na temat życia i śmierci i jednocześnie pozwala pokazać główną ideę naszych czasów – przetrwanie najsilniejszych, bez względu na cenę.
We współczesnym świecie idee człowieczeństwa ulegają zniszczeniu. Pozwalamy przejąć stery liderom, którzy kierują się pierwotnymi instynktami. Delikatna, czuła, słodka i wierząca kobieta, przepełniona miłością i troską nagle zmienia się w mordercę, a następnie płoży się w kościele. Jak to się ma do obrazów apokalipsy? – zapytuje Zwiagincew.
Nakręcona w tonacji szaro-niebieskiej, wysmakowana w każdym calu Elena prezentuje charakterystyczny dla Zwiagincewa język wyrazu, w którym główną rolę odgrywają wystudiowane obrazy, a nie słowa. Autorem zdjęć jest stały współpracownik reżysera – Michaił Kriechman, który zdaniem Zwiagincewa ma wyjątkowe oczy, które widzą to, co jest niewidzialne. Dzięki temu w filmie nic nie jest dopowiedziane do końca, a odpowiedzią stają się jedynie zdjęcia lub domyślna interpretacja widza. Dodatkowo szczególną atmosferę filmu podkreśla muzyka skomponowana przez Philipa Glassa.
Wybrane festiwale i nagrody:
2011 – Nominacja do Europejskiej Nagrody Filmowej dla Nadezhdy Markiny w kategorii Najlepsza aktorka europejska
2011 – Nagroda Specjalna Jury Un Certain Regard/Film zamknięcia na MFF Cannes
2011 – MFF w Toronto
2011 – MFF w Karlowych Warach
2011 – Nagrody dla Najlepszego reżysera, Najlepszych zdjęć i Najlepszej aktorki na MFF w Durbanie
2011 – Art Film Fest
2011 – MFF w Vancouver
2011 – MFF w Sao Paulo
2011 – MFF w Wellington & Auckland
2011 – MFF w Melbourne
2011 – MFF w Helsinkach
2011 – MFF w Mumbaju
2011 – MFF w Haifie
2010 – NHK International Filmmakers Award na FF Sundance
Elena, Rosja 2011, 109 min
reżyseria: Andriej Zwiagincew
scenariusz: Oleg Negin, Andriej Zwiagincew
zdjęcia: Michaił Krichman
muzyka: Philip Glass
produkcja: Aleksander Rodniański, Sergiej Melkumow
występują: Elena Liadowa, Nadezhda Markina, Aleksiej Rozin, Andriej Smirnow, Eugenia Konushkina
