Z okazji 30-lecia Karty została wydana książka Zbigniewa Gluzy pt.: Odkrycie KARTY: niezależna strategia pamięci.
Książka pokazuje 30-letnią historię KARTY – od ostatniej dekady Peerelu po początek 2012 roku. Opowiada o Karcie: podziemnej gazetce, która ruszyła 4 stycznia 1982, nadając imię całemu przedsięwzięciu, niezależnym almanachu (1983–90) oraz obecnym kwartalniku historycznym – piśmie o tożsamości (od 1991). Publikacja przybliża zasady i kolejne etapy działania Ośrodka KARTA – instytucji bez stałego budżetu – od konspiracyjnego Archiwum Wschodniego aż do dzisiaj.
KARTA dokumentuje i upowszechnia historię najnowszą Polski i Europy Środkowo-Wschodniej. Jest wydawnictwem literatury faktu, w tym Karty. Prowadzi archiwum społeczne XX wieku. Tworzy bazę danych obywateli II RP represjonowanych przez ZSRR. Podejmuje ogólnopolskie działania edukacyjne. Razem z Domem Spotkań z Historią, który uruchomiła w 2005 roku, prowadzi Archiwum Historii Mówionej. Od początku III Rzeczpospolitej KARTA formułuje dla Polski strategię pamięci.
Książka łączy wybór z całej zebranej dokumentacji, dokonany przez Agnieszkę Dębską, z autorskim tekstem Zbigniewa Gluzy, szefa KARTY, częściowo pochodzącym z nagrywanych rozmów.
Andrzej Dobosz:
Wypadki paradoksalne, nadzwyczajne czy marginalne, pełne jednak znaczenia, nie przesłaniają w Karcie wielkich wydarzeń zasadniczej wagi, łączą się z nimi, uzupełniają je i wzbogacają. Czytając te teksty jesteśmy prawdziwie ciekawi, co zdarzy się na następnej stronie. Niedające się przewidzieć niespodzianki nie zmieniają zasadniczych konturów historii. Czynią ją jednak żywą. Karta, przynosząc setki szczegłów, uściśleń, często rewelacji, służy nie tylko utrwalaniu, lecz nade wszystko odbudowywaniu zbiorowej pamięci. Regułą jest w niej poważny stosunek do języka. Umiałbym sobie nawet wyobrazić, że tak jak powstał Słownik Języka Paska czy Słownik Języka Adama Mickiewicza, tak kiedyś może zostać opracowany Słownik Języka Karty. Z ukazywaniem się kolejnych numer zaczyna się ją czytać jak ogromną wielowątkową powieść epicką o polskich i zresztą nie tylko polskich losach mijającego stulecia. Jest w niej siła żywiołu, poddana jednak mniej widocznym, lecz żelaznym rygorom kompozycji.
Kultura nr 4/1994, Paryż
Wydawcy:
Ośrodek KARTA i Dom Spotkań z Historią
