9 marca 2012 roku na Scenie na Świebodzkim w Teatrze Polskim we Wrocławiu odbędzie się prapremiera spektaklu inspirowanego pismami Sigmunda Freuda przedstawienia Hans, Dora i Wilk Aśki Grochulskiej i Michała Borczucha w reżyserii Michała Borczucha.
Hans, Dora i Wilk albo inaczej: Herbert Graf, Ida Bauer i Siergiej Pankiejew. Trzy przypadki, troje ludzi i trzy opowieści. Pozostaliby anonimowi, gdyby nie trafili na kozetkę Freuda. Teraz, jak prawdziwi storytellerzy, biorą to, o czym opowiadają z doświadczenia; z doświadczenia swojego lub cudzego. I czynią je ponownie doświadczeniem tych, którzy słuchają ich historii.
Przypadek Małego Hansa jest jednym z pięciu (obok Dory, Człowieka Szczura, Człowieka Wilka i dr Schrebera) słynnych przypadków analizowanych przez Freuda. Jest przypadkiem zamkniętym, skończonym, w pewnym sensie – najprostszym. Sam Freud nie uznawał tej terapii za nowatorską. Stanowiła ona raczej potwierdzenie zbadanych już wcześniej tez o seksualności dziecięcej, kompleksie Edypa i lęku kastracyjnym.
Z dramaturgicznego punktu widzenia to, co wydaje się najbardziej interesujące, to sposób, jaki należy znaleźć, aby opowiedzieć historię Małego Hansa. Podążając za gestem narracyjnym tekstu Freuda, zdecydowaliśmy się, aby zarówno Hans, jak i Freud byli nieobecni. W Analizie fobii pięciolatka Hans jest nieobecną obecnością. Przez fakt, że terapię prowadził ojciec, Małego Hansa poznajemy tylko z obserwacji ojca poczynionych dla Profesora. Sam Freud też jest nieobecny, poza jedną jedyną sytuacją, gdy postanowił skonfrontować Hansa z jego lękiem.
Decyzja o tym, kto ma opowiadać (i komu), rzutuje na całą konstrukcję opowieści. W naszym scenariuszu storytellerem jest Hanna, młodsza siostra Hansa, teraz już starsza kobieta. Hans, będąc małym chłopcem, zazdrosnym o pojawienie się małego dziecka w rodzinie, wielokrotnie snuł fantazję o tym, że lepiej by było, gdyby Hanna w ogóle nie przyszła na świat. Teraz Hanna, świadoma wszystkiego, co zawarte w zapisie Freuda, opowiada swojemu synowi o Małym Hansie. Przeprowadza nas zarówno przez doświadczenie swojego brata, jak i swoje własne.
Walter Benjamin, Klocki z literkami (w:) Berlińskie dzieciństwo na przełomie wieków, Warszawa 2010, s.123.
Teatr Polski we Wrocławiu
ul. G. Zapolskiej 3
