3 kwietnia 2012 roku o godz. 13.00 w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi odbędzie się wernisaż wystawy Pasiak – polski styl wzornictwa ludowego.
Wystawa jest kolejną z cyklu poświęconego muzealnej kolekcji etnograficznej i została przygotowana w oparciu o zbiory Działu Tkaniny Ludowej.
Jej założeniem jest prezentacja ludowej tkaniny samodziałowej o wzorze pasów – tzw. pasiaka – uznawanej za najbardziej tradycyjną i typową dla polskiego tkactwa ludowego. Jednocześnie pokazanie ewolucji pasiaka – od tkaniny głęboko zakorzenionej w tradycji regionu, wyróżnika tożsamości regionalnej, po realizacje twórców ludowych działających w ramach spółdzielni Cepelii lub tworzących okazjonalnie na konkursy sztuki ludowej.
Z dość bogatej kolekcji prezentujemy obiekty najcenniejsze poznawczo i artystycznie. Są to zarówno tkaniny dekoracyjno-użytkowe (kilimy, nakrycia na łóżka, chodniki), jak i elementy ludowego stroju, głównie kobiecego. Ekspozycję uzupełniliśmy – bo wydawało się to konieczne ze względów poznawczych – o brakujące w naszej kolekcji męskie stroje – ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi.
Zaprezentowane na wystawie eksponaty podzielono na grupy tematyczne, z uwzględnieniem przynależności regionalnej. Najliczniej reprezentowane są tkaniny i stroje z terenu środkowej i wschodniej Polski (region łowicki, opoczyński, piotrkowski, rawski, sieradzki, Podlasie i Lubelszczyzna). Większość z nich pochodzi z I połowy XX wieku. Pasiaki, znane i wytwarzane w Polsce na ręcznych krosnach już od XI wieku, występowały na znacznym obszarze, obejmującym szeroki pas środkowej części Polski – od Wielkopolski po Podlasie. Z czasem ich zasięg występowania znacznie się rozszerzył.
Wzory pasowe stosowane były w tkaninach dekoracyjno-użytkowych i odzieżowych. Tkaniny te wciąż zmieniały swą kolorystykę. Początkowo były bardzo skromne, dwu- lub trzykolorowe (dominowała biel, czerń i czerwień) o wąskich paskach. Pod koniec XIX wieku – na skutek upowszechnienia się barwników syntetycznych – zostały wzbogacone przez różne odcienie różu, bordo, fioletu, błękitu, zieleni, żółci, oranżu i brązu. Największe bogactwo i zróżnicowanie kolorystyczne można spotkać w tkaninach łowickich okresu międzywojennego, gdzie dla uzyskania układów tęczowych wykorzystywano po kilka odcieni tego samego koloru (…)
Pokazane przykłady tkanin mimo różnic regionalnych wykazują pewne cechy wspólne: powszechność motywów i układów pasowych, często pojawiająca się tzw. długa moda, czyli nie kończące się raporty oraz bogactwo barw.
Mamy nadzieję, że wystawa stanie się źródłem świadczącym o bogactwie artystycznym tkanin ludowych i będzie zachętą do inspiracji dla współczesnego wzornictwa.
Na podkreślenie zasługuje interesujący sposób aranżacji wystawy. Wszystkie elementy konstrukcyjne, łącznie z manekinami oraz rekonstrukcją izby wiejskiej i kościółka, zostały wykonane z tektury, która stanowi doskonałe tło dla prezentowanych tkanin i strojów. Jest to dodatkowy walor estetyczny ekspozycji.
st. kustosz Lidia Zganiacz
Wystawa potrwa do 4 listopada
Komisarz: st. kustosz Lidia Zganiacz
Aranżacja plastyczna: artysta plastyk Franciszek Kłak
Centralne Muzeum Włókiennictwa
ul. Piotrkowska 282
Łódź
