30 marca 2012 roku o godz. 19.00 w CSW w Toruniu odbędzie się otwarcie wystawy pt. Jan Berdyszak. Gęstość cienia. Pomiędzy światłem a ciemnością.
Jan Berdyszak od początku swojej twórczości zajmuje się problematyką widzenia i procesu percepcji, obserwowanych w szczególnych warunkach, między innymi takich jak ostre światło i głęboka ciemność, a także cień. Cień – jako wartość występująca pomiędzy światłem a ciemnością – wydaje się szczególnie interesujący, gdyż wiąże się on z niewyraźnością, nieostrością, przezroczystością, warstwowością i gęstością oraz niepewnością postrzegania. Jak pokazuje dorobek tego Artysty właśnie w owej sferze pomiędzy skrajnymi wartościami mogą zachodzić zjawiska najbardziej frapujące, ujawniające zaskakujące i zazwyczaj pomijane aspekty rzeczywistości.
Jan Berdyszak zanotował w szkicowniku 16 w 1963 roku: (…) miejsce pomiędzy jest podatne na zmienne treści. Podatność na zmienność treści i interpretacji powstaje na styku niejednorodności rzeczywistości.
Scenariusz wystawy, przygotowanej specjalnie do przestrzeni drugiego piętra toruńskiego CSW, jest tak zaplanowany, by prace Artysty związane z cieniem (grafiki, projekcje, obiekty ze szkła itp.), sytuowały się pomiędzy instalacją Wejdź w światło oraz instalacją site specific Ciemność. Odbiorca, przechodząc przez rodzaj środowiska, stworzonego przez ostre światło, zostaje skonfrontowany z sytuacją, w której widzenie – zamiast zgodnie ze stereotypowymi oczekiwaniami być przez światło wyostrzonym – jest nieledwie całkowicie wygaszone, prowadząc do chwilowego oślepienia, czy niewidzenia.
Podobny efekt, lecz uzyskany na zupełnie innych zasadach i odmiennymi środkami, przynosi kontakt z instalacją Ciemność – odbiorca nic nie widzi, a wyłączenie zmysłu wzroku powoduje wzmożoną aktywność pozostałych zmysłów oraz odmienne odczuwanie własnego ciała. Kontakt z dziełami, związanymi z cieniem, ukazuje natomiast niuanse, które zazwyczaj umykają spojrzeniu nakierowanemu na wychwytywanie jasno określonych, bardziej kontrastowych jakości.
Wystawa aktywizuje więc odbiorcę i oddziałuje nie tylko na zmysł wzroku, wytrącając go z wyuczonych nawyków i oswojonych sytuacji, lecz także – w sensie fenomenologicznym – angażuje jego cielesną obecność oraz silniej uruchamia deprecjonowany w kulturze zachodnioeuropejskiej dotyk (…)
(kurator Victoria Vesna)
Kuratorka: Marta Smolińska
Wystawa potrwa do 13 maja 2012 r.
Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu
ul. Wały gen. Sikorskiego 13
Toruń
