22 maja 2012 roku w jerozolimskim Israel Museum otwarta zostanie wystawa Joseph Beuys | Tadeusz Kantor: Pamięć. Będzie to pierwsza prezentacja dzieła niemieckiego artysty Josepha Beuysa w Izraelu.
Obaj artyści uprawiali rozmaite dyscypliny sztuki: rysunek, malarstwo, rzeźbę, happening, sztukę akcji. Kantor znany najszerzej jest ze swoich dokonań w dziedzinie teatru autonomicznego tworzonego od czasu drugiej wojny światowej (Teatr Niezależny/Teatr Podziemny) w okupowanym przez Niemców Krakowie. Beuys w tym czasie służył w armii niemieckiej. Biografie obu żyjących w tym samym czasie artystów to również temat wystawy. Wszystko tu jest skupione wokół pamięci – pamięci zawartej w dziełach twórców, jak i pamięci o ich dokonaniach. Ukazane zostaną ich gry z pamięcią własną oraz grupową. Treścią wystawy jest w istocie anamneza – przypomnienie, albo raczej od-pomnienie tego co było, co jest skryte, zapoznane, zacienione, utajone.
W przygotowanej do sal wystaw czasowych Israel Museum w Jerozolimie kurator pokazu, Jaromir Jedliński (współdziałający z Suzanne Landau – Kurator Sztuki Współczesnej i Główną Kurator Sztuki w Israel Museum), koncentruje uwagę widzów na kwestiach różnej pamięci w odniesieniu do wydarzeń XX wieku – tak, jak przejawia się ona w dziełach obu tych artystów. Pamięć, historia, śmierć – także splątane relacje pomiędzy Żydami, Polakami i Niemcami stanowią główne akcenty tematyczne. A także pojęcie Rzeczywistości i jego materialny wyraz w sztuce każdego z twórców.
W przedsionku wystawy znajdzie się dzieło Paula Klee Angelus Novus – rysunek z 1920 roku przedstawiający wizję Anioła Historii|Anioła Śmierci. Dzieło to w swym przesłaniu skupia w sobie niejako cały XX wiek. Wyraża on czas też we własnych losach – rysunek przez wiele lat wędrował po Europie, aby w końcu wejść do stałej kolekcji Israel Museum w Jerozolimie.
Owo tułające się przez lata po świecie dzieło Klee – Angelus Novus stanowi klucz do wystawy Beuys|Kantor: Pamięć w Jerozolimie. Jej i prolog, i zarazem epilog. Spotkanie budowane jest jednak wokół uobecnienia dwóch ważnych dzieł – instalacji rzeźbiarskiej Beuysa Koniec XX-go wieku (tu wystawiana jest wersja dzieła z Tate Modern w Londynie) oraz Kantora Wielkiego Ambalażu na koniec XX-go wieku (pokazanego w formie fotogramu) – wieloznaczeniowej sekwencji spektaklu Kantora i Teatru Cricot 2 Nigdy tu już nie powrócę. Oba te dzieła sąsiadują ze sobą w przestrzeni ekspozycji – w miejscu ich spotkania zbiega się trakt, jakim podążamy z jednej strony poprzez ciemne pomieszczenia z obiektami Kantora, a poprzez jasne z rzeczami Beuysa ze strony przeciwnej. Wystawie towarzyszą filmy-zapisy manifestacji twórczych Beuysa i Kantora: happeningi, wystąpienia i – w przypadku Kantora – utwory teatralne.
Dzieła, jakie znajdą się w wystawie pochodzić będą z kilku polskich, niemieckich, belgijskich oraz brytyjskich kolekcji. Nie zabraknie również ostatnich dzieł Beuysa. W 1981 roku artysta osobiście przekazał w darze do stałej kolekcji Muzeum Sztuki w Łodzi duży zespół swych dzieł oraz dokumentacji pracy Polentransport 1981, prezentowany potem przez muzeum w licznych miejscach w świecie. Wybór z łódzkiej kolekcji również eksponowany jest podczas wystawy w Jerozolimie.
Israel Museum – w obecnym kształcie istnieje od 1965 roku i od tego czasu zwielokrotniło swą powierzchnię – zgodnie z pierwotną wizją i projektem twórców oraz architektów. Stało się ono jednym z najważniejszych encyklopedycznych muzeów świata a zapewne pierwszym tak nowoczesnym. W skład zbiorów jednego ze skrzydeł wchodzą: dawni mistrzowie europejscy, międzynarodowa sztuka nowoczesna i współczesna, nowoczesna oraz współczesna sztuka w Izraelu. W 2005 roku w tym dziale zgromadzonych było 150 tysięcy dzieł sztuki.
Joseph Beuys – urodzony się w Krefeld w 1921 roku, zmarł w roku 1986 w Düsseldorfie. Jego praca miała być terapią społeczną, by wyłoniła się sztuka w nieosiągalnej dotąd pełni – sztuka antropologiczna i społeczna. Po wojnie studiował w Kunstakademie w Düsseldorfie i w roku 1961 został tam profesorem rzeźby monumentalnej. W 1972 roku ogłosił, wspólnie z Heinrichem Böll, ideę Wolnego Międzynarodowego Uniwersytetu Twórczości i Poszukiwań. Dążył do budowania mostów między Zachodem a Wschodem (akcje Eurasia), prowadził dysputy z Dalaj Lamą. Jego spuścizna to kapitalny element – mentalny, artystyczny i ekonomiczny – wielu kolekcji w całym świecie.
Tadeusz Kantor – urodzony się w 1915 zmarł w roku 1990 w. Artysta-pielgrzym, z podróży i powrotu uczynił motyw swego życia w sztuce. Malując, tworząc spektakle teatralne, rysunki, happeningi oraz autokomentarze i wystąpienia, dokonywał objawienia potoczności. Mawiał o swym biednym pokoju wyobraźni.
Jaromir Jedliński – urodzony w 1955 roku, studiował historię sztuki na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz w Courtauld Institute, University of London. Członek wieklu prestiżowych stowarzyszeń i organizacji skupiających krytyków sztuki. Był dyrektorem Muzeum Sztuki w Łodzi oraz kierownikiem Galerii Foksal w Warszawie. Wykładał wiedzę o sztuce oraz wystawiennictwie i muzeologię, m. in. w PWSFTiTV w Łodzi, w ASP w Poznaniu i w IHS UAM w Poznaniu, a także w licznych instytucjach w świecie. Organizator bądź współorganizator wielu wystaw (w tym Beuysa oraz Kantora prezentowanych w licznych miejscach na świecie), autor opracowań, tekstów i rozmów z artystami, a także współautor filmów o sztuce. Obecnie niezależny kurator.
od 22 maja do 27 października
Israel Museum
Jerozolima
Izrael
