29 czerwca odzyskany przez stronę polską obraz Czaty Józefa Brandta został oficjalnie przekazany do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. W uroczystości uczestniczył Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski oraz Bogusław Winid – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.
Obraz należący do zbiorów przedwojennego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie był elementem stałej ekspozycji w gmachu galerii. W listopadzie 1939 roku zarządzeniem niemieckich władz okupacyjnych przeniesiono go do Muzeum Narodowego w Warszawie, skąd prawdopodobnie został skradziony w czasie powstania warszawskiego przez stacjonujące w gmachu oddziały niemieckie.
Po zakończeniu działań wojennych rozpoczęto poszukiwania zaginionego obrazu. Publikowano go jako zaginiony w kolejnych katalogach strat wojennych, został także zarejestrowany w bazie danych dóbr kultury utraconych w wyniku II wojny światowej prowadzonej przez Departament Dziedzictwa Kulturowego MKiDN i na stronie internetowej Ministerstwa. W 2010 roku, podczas Nocy Muzeów, zaprezentowano go szerokiej publiczności wraz z innymi poszukiwanymi dziełami w ramach pierwszej edycji projektu Muzeum Utracone.
16 maja br. do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego dotarła informacja, że poszukiwany przez stronę polską od 1945 r. obraz wystawiono na licytację w jednym z bostońskich domów aukcyjnych. Jego sprzedaż została wstrzymana na wniosek MKiDN we współpracy z Ambasadą RP w Waszyngtonie, a do Stanów Zjednoczonych wysłano ekspertów, którzy mieli zweryfikować tożsamość płótna. Przeprowadzone przez nich ekspertyzy dowiodły, że jest to poszukiwane dzieło malarza. Dotychczasowi posiadacze obrazu zdecydowali się zwrócić obraz stronie polskiej. 15 czerwca płótno zostało przekazane na ręce Bogdana Zdrojewskiego, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Ambasadzie RP w Waszyngtonie.
Czaty to kolejne – zaginione podczas II wojny światowej – dzieło, które dzięki staraniom polskiego ministerstwa kultury wróciło do kraju. W ciągu ostatnich miesięcy odzyskano m.in. Pomarańczarkę Aleksandra Gierymskiego, Murzynkę Anny Bilińskiej-Bohdanowiczowej i dzieła Juliana Fałata Przed polowaniem w Rytwianach i Naganka na polowaniu w Nieświeżu.
Józef Brandt Czaty
29 czerwca 2012 r.
Muzeum Narodowe w Warszawie
Al. Jerozolimskie 3
