Do 26 września w Krakowie na skwerze przed bazyliką św. Franciszka z Asyżu będzie można oglądać wystawę wielkoformatowych zdjęć Jana Walencika zatytułowaną ARBORES VITAE – Ostatnia taka puszcza.
Organizator wystawy – Fundacja Europejskie Centrum Ziemi – zaprasza w podróż w czasie i przestrzeni do serca Puszczy Białowieskiej – ostatniego na świecie lasu pierwotnego nizinnej strefy umiarkowanej.
Na granicy Polski i Białorusi, obejmując powierzchnię półtora tysiąca kilometrów kwadratowych, rozpościera się niezwykła kraina. To tutaj pośród sędziwych dębów i strzelistych, pięćdziesięciometrowych świerków natura przez tysiąclecia cierpliwie wznosiła swoje sanktuarium, skarbnicę wiedzy o epokach minionych. Puszcza Białowieska jest miejscem unikatowym w skali nie tylko Europy, ale i całego świata. W 1979 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako trzeci polski obiekt po historycznym centrum Krakowa i kopalni soli w Wieliczce.
Chroniona już przez Władysława Jagiełłę Puszcza przetrwała przynajmniej częściowo w stanie nienaruszonym, dając schronienie niespotykanej liczbie gatunków zwierząt i roślin (ponad 14 000 gatunków), z których wiele nie występuje już w żadnym innym miejscu na świecie, co czyni ją wyjątkowym obiektem przyrodniczym w skali całej planety. Puszcza nieodparcie – i słusznie – kojarzy się z żubrem, największym zwierzęciem Starego Kontynentu. Król Puszczy dzieli swój prastary dom ze wspaniałymi drapieżnikami: wilkami, kunami i rysiami, ale też z licznymi gatunkami owadów, ptaków i drobnych ssaków oraz roślin naczyniowych, mchów, porostów i grzybów.
Dzisiaj na skutek nierozważnych działań człowieka znajduje się jednak w poważnym zagrożeniu. Aby zwrócić uwagę na ten problem, wybitny fotografik i dokumentalista Jan Walencik razem z żoną Bożeną uwiecznili białowieskie cuda natury na niesamowitych fotografiach i filmach, z których organizatorzy wystawy skomponowali obrazem i słowem opowieść o baśniowej krainie, jakiej nie znajdziemy nigdzie indziej na świecie.
Puszcza była dla nas zawsze symbolem dzikiej, świeżej przyrody, miejscem, w którym można porozmawiać z Najwyższym, swoistą świątynią, a świętości przecież się nie niszczy. Jakże często nie rozumiemy i nie doceniamy tego, co mamy. Boję się, że gdy wreszcie oczy wielu ludzi się otworzą – będzie już za późno.
Jan Walencik
Jan Walencik (ur. 1955 r.) to jeden z najwybitniejszych polskich dokumentalistów i fotografów przyrody. Od lat 80. związany z Telewizją Polską jako współautor kultowego programu Zwierzyniec. Wraz z żoną Bożeną (ur. 1956 r.) zrealizowali około 50 filmów przyrodniczych, w tym nagrodzony m.in. Grand Prix MFFT w Mediolanie 5-częściowy cykl Tętno pierwotnej puszczy, który został uznany za prawdziwy przełom w polskim filmie przyrodniczym. Równie wielki sukces odniosła ich najnowsza superprodukcja – Saga prastarej puszczy.
Jan Walencik jest także uznanym fotografem, autorem albumów wyróżniających się na tle dotychczasowych książek o polskiej przyrodzie nietuzinkowym sposobem narracji i kompozycji. Zainspirowany już w młodości dokonaniami słynnego fotografa-przyrodnika Włodzimierza Puchalskiego za główny temat prac obiera zazwyczaj dziką naturę, a przede wszystkim ukochaną Puszczę Białowieską, w której od 18 lat mieszka wraz z żoną.
Na interdyscyplinarne wydarzenie ARBORES VITAE – Ostatnia taka puszcza składają się następujące elementy:
- 100 wielkoformatowych zdjęć (180×120 cm) wraz z naukowymi opisami przygotowanymi przez największych znawców i badaczy Puszczy Białowieskiej – po polsku i angielsku
- 25 plansz informacyjnych o Puszczy Białowieskiej i innych lasach pierwotnych oraz znaczeniu drzew dla człowieka i środowiska naturalnego – po polsku i angielsku
- Kino ARBORES VITAE – cykl dziewięciu seansów filmowych poświęconych Puszczy Białowieskiej autorstwa Bożeny i Jana Walencików, m.in. ich najnowsza seria dokumentalna: Saga prastarej puszczy (projekcje w soboty w godzinach 18.00-20.00 w Auli bł. Jakuba, vis- à-vis wystawy)
- Program zajęć edukacyjnych skierowany przede wszystkim do szkół i zorganizowanych grup
Wystawa i towarzyszący jej program odbywają się w ważnym dla Puszczy Białowieskiej momencie, gdy po latach starań naukowców i organizacji pozarządowych Marcin Korolec, nowy Minister Środowiska, podjął ważne kroki prawne, które dają nadzieję na lepszą ochronę Puszczy i szansę na jej przetrwanie dla przyszłych pokoleń. Zgodnie z nowo przyjętym przez Ministra Środowiska Planem Urządzania Lasu dla Puszczy Białowieskiej ilość drewna, którą można pozyskiwać z Puszczy, została podtrzymana na poziomie 48,5 tys. m3 rocznie, który całkowicie zaspokaja potrzeby lokalnej społeczności. Niemożliwe będzie ponadto prowadzenie działalności gospodarczej i cięć sanitarnych w ponad stuletnich drzewostanach Puszczy położonych poza samymi granicami Białowieskiego Parku Narodowego.
Podziwiając piękne fotografie i filmy o Puszczy, warto pamiętać o słowach wielkiego miłośnika przyrody papieża Jana Pawła II, który dziesięć lat temu przekazał organizatorom wystawy jakże wymowne dziś przesłanie:
Piękno tej ziemi skłania mnie do wołania o jej zachowanie dla przyszłych pokoleń. Jeśli kochacie tę ojczystą ziemię, niech wołanie to nie pozostanie bez odpowiedzi.
Wystawa pod patronatem: Polskiego Komitetu ds. UNESCO, Marcina Korolca – Ministra Środowiska, Marka Sowy – Marszałka Województwa Małopolskiego, Jacka Majchrowskiego – Prezydenta Miasta Krakowa, Jerzego Woźniakiewicza – Dyrektora Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie.
Jan Walencik Film i Fotografia ARBORES VITAE – Ostatnia taka puszcza
Organizator: Fundacja Europejskie Centrum Ziemi
Od 1 sierpnia do 26 września 2012 roku
skwer przed bazyliką św. Franciszka z Asyżu vis-à-vis Franciszkańskiej 3
Kraków
