Od 23 listopada 2012 roku w Galerii Lipowa 13 w Lublinie będzie można oglądać wystawę prac Teresy Murak zatytułowaną Do kogo idziesz. Organizatorem ekspozycji jest Galeria Labirynt w Lublinie.
Sztuka Teresy Murak nie poddaje się łatwemu szufladkowaniu, stanowiąc osobną wykładnię sztuki miejsca/ziemi. Artystka stworzyła oryginalny język sztuki – jako – posłannictwa, odnosząc się do krajobrazu miejskiego i podmiejskiego, relacji między naturą a ciałem ludzkim, odpowiedzialności za ekosystem (zwłaszcza w swych mniej spektakularnych formach: błocie, pyle, chwastach etc.), jednocześnie wpisując swą twórczość w konstelację duchowych referencji o fundamentach zarówno pogańskich jak i judeochrześcijańskich. Murak niejako antycypowała post – humanistyczny zwrot w kulturze i nauce, jaki obserwujemy w ostatnich latach. Jej sztuka oparta jest na współczuciu i współodczuwaniu, dostrojeniu się do naturalnych procesów (wzrost, obumieranie, tropizm etc.).
Prace artystki są nietrwałe, stworzone z delikatnych materiałów: rzeżuchy, kurzu, rozczynu chlebowego, wody, nasion, papieru czerpanego. Głównym materiałem, jakiego Murak używa w swojej sztuce stała się na początku lat 70. jadalna jednoroczna roślina – pieprzyca siewna (Lepidium sativum), zwana potocznie rzeżuchą. W Polsce kojarzy się ona przede wszystkim z okresem Wielkanocy, kiedy wysiewana jest jako symbol odradzającego się życia. Rzeżucha rośnie niezwykle szybko, także w trudnych warunkach, na słabej ziemi a nawet poza nią (na wacie lub tkaninie).
Jej właściwości zostały wykorzystane przez artystkę przy hodowli roślinnych ubrań (Przyjście zieleni, 1975 lub Zasiew, 1985 etc.), kobierców (Dywan Wielkanocny, 1974), geometrycznych rzeźb (Rzeźba dla Bielsko – Białej, 1998), jak i podczas performensów (Kalendarz kobiety, 1976). Pierwszego zasiewu artystka dokonała wiosną 1972 roku w domu studenckim uczelni artystycznych Dziekanka. Niewielka koszulka na wieszaku pokryła się całkowicie wzrastającą rzeżuchą, stając się wertykalnym mini – ogrodem. Był to moment zwrotny w kształtującej się wówczas świadomości twórczej Murak. W wyniku prostego gestu, zasiewu, stworzyła ona przedmiot o niejasnym statusie – niefunkcjonalny, częściowo ożywiony, zmieniający swój kształt. Obiekt ten, jak i liczne późniejsze realizacje, powstają w wyniku „kooperacji” z rośliną. Jego ostateczna forma nie jest przewidywalna. Wzrost rośliny w tak niesprzyjających okolicznościach, na tkaninie, jest jednoznaczny z jej rychłym obumieraniem. Relacja artystki i rośliny jest zmysłowa – oba organizmy wchodzą ze sobą w bezpośredni kontakt.
Działania Teresy Murak bezpośrednio w krajobrazie są najbliższe kanonicznym dziełom sztuki ziemi z lat 70., wiążącymi się z rzeczywistym przekształceniem powierzchni ziemi, wymagającym mozolnej pracy fizycznej i przemieszczenia materii. Należy przywołać tu zwłaszcza realizację Rzeźba dla ziemi z 1974 roku. Powstała ona podczas wystawy japońskich artystów (kuratorem pokazu był Yoshio Nakajima) i serii zdarzeń artystycznych, mających miejsce w szwedzkiej miejscowości Ubbeboda.
Istotną, aczkolwiek mniej znaną grupę prac Teresy Murak stanowią działania i instalacje z wykorzystaniem mułu rzecznego. Pierwsza z nich została zrealizowana w Galerii Labirynt w Lublinie/dawne BWA (styczeń 1986). W następnych latach muł rzeczny został użyty do stworzenia kilku innych instalacji, między innymi w niemieckim Kleinsassen (czerwiec 1987), Galerii 72 w Chełmie (styczeń 1989) oraz we wnętrzach kościoła Wniebowstąpienia Pańskiego w Warszawie (październik 1989). Działania Teresy Murak z mułem stanowią łącznik pomiędzy akcjami poza przestrzenią galeryjną czy muzealną oraz organicznymi (a więc podlegającymi metamorfozie) instalacjami w instytucjach sztuki.
Fragment tekstu Sebastiana Cichockiego Prace ziemne. Teresa Murak i uduchowienie szlamu, 2012 – pełna wersja tekstu znajdzie się w publikacji wydanej w związku z wystawą Teresy Murak Do kogo idziesz.
Teresa Murak, Do kogo idziesz
Wernisaż: 23 listopada 2012 roku, godz. 19.00
Galeria Lipowa 13
ul. Lipowa 13
Lublin
