5 grudnia obraz Pomarańczarka Aleksandra Gierymskiego został zawieszony w Muzeum Narodowym w Warszawie w Galerii Sztuki XIX Wieku, czyli w dawnej Galerii Malarstwa Polskiego, gdzie był prezentowany przed wojną.
Żydówka z pomarańczami, zwana też Pomarańczarką, to jedno z największych arcydzieł malarstwa polskiego. Obraz został zrabowany prawdopodobnie w 1944 roku, po upadku powstania warszawskiego. Od tego momentu aż do roku 2010, kiedy to pojawił się na rynku antykwarycznym w północnych Niemczech, uchodził za zaginiony, a jego losy w tym okresie pozostają nieznane. Do Muzeum Narodowego w Warszawie Pomarańczarka powróciła 15 lipca 2011 roku dzięki staraniom Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, przy wsparciu PZU.
W muzeum obraz został poddany zabiegom konserwatorskim. Przywracanie Pomarańczarce jej dawnej świetności trwało 14 miesięcy (a dokładnie 440 dni) i zakończyło się sukcesem, choć nie brakowało bardzo trudnych momentów.
Praca nad obrazem była niełatwa z wielu względów, przede wszystkim związanych ze zniszczeniami, które powstały podczas jego konserwacji po wojnie. Obraz naklejono wtedy na drewnianą sklejkę
Mówi Anna Lewandowska, konserwatorka Pomarańczarki z Pracowni Malarstwa na Płótnie MNW.
Konserwacja składała się z ośmiu etapów. W pierwszej kolejności przeprowadzono badania rozpoznawcze oraz precyzyjnie udokumentowano stan obrazu. Następnie zebrano komisję konserwatorską, która przedyskutowała zaproponowany program prac. W dalszej kolejności obraz wzmocniono i usunięto wtórne podobrazie, na które został naklejony po II wojnie światowej. Lico oczyszczono z przemalowań, retuszów oraz wosku wypełniającego ubytki. Obraz został scalony strukturalnie, a płótno wzmocnione dublażem. Miejsca ubytków precyzyjnie wypełniono kitem o odpowiednio dobranej fakturze, a następnie założono retusz naśladowczy. Zwieńczeniem pracy było położenie werniksu.
Żydówkę z pomarańczami Aleksander Gierymski namalował około 1881 roku. Obraz przedstawia starą kobietę zwróconą przodem do widza, opartą plecami o balustradę, na tle zamglonej, odległej panoramy Skarpy Wiślanej pokazanej od strony Powiśla. Kobieta robi na drutach, a na wysokości łokci ma przewieszone dwa wiklinowe kosze wypełnione pomarańczami.
Aleksander Gierymski, Pomarańczarka
Obraz można oglądać od 5 grudnia 2012 roku
Galeria Sztuki XIX Wieku, Muzeum Narodowe
Aleje Jerozolimskie 3
Warszawa
