Do 30 kwietnia w Domu Spotkań z Historią w Warszawie można oglądać wystawę fotografii 1947 Barwy ruin. Warszawa i Polska w odbudowie na zdjęciach Henry’ego N. Cobba.
Prezentowane na wystawie barwne fotografie wykonał w 1947 roku Henry N. Cobb, student architektury na Harvardzie. Autor zdjęć wraz z grupą amerykańskich architektów przyjechał do Europy w ramach wyjazdu edukacyjnego World Studytour mającego na celu zapoznanie się z planami powojennej odbudowy europejskich miast. Henry N. Cobb przywiózł z tej podróży z Polski około 100 fotografii, które po raz pierwszy są publicznie pokazywane na wystawie. Zdjęcia pochodzą m.in. z Warszawy, Katowic, Piekar Śląskich, Szczecina, Wrocławia. Kolor na fotografiach z Polski w latach 40. to ogromna rzadkość. Najczęściej spotykane, biało-czarne zdjęcia zniszczeń powojennych oglądane współcześnie dają efekt dystansu; kolor niweluje poczucie odległości w czasie, zwiększa wrażenie rzeczywistości zarejestrowanego obrazu. Wystawa to jednak o wiele więcej niż porażające realnością fotografie niemal startych z powierzchni miejscowości – zdjęcia zostały wpisane w opowieść o planach odbudowy Polski.
Idea amerykańskich wycieczek edukacyjnych zakiełkowała pod koniec XIX wieku. Po II wojnie światowej wyjazdy o takim charakterze oferowała już większość uczelni. Wycieczki te nie miały charakteru naukowego, ich celem było poznanie innych krajów w zakresie niedostępnym dla zwykłych turystów; miały służyć otwieraniu Amerykanów na świat i inne kultury. Temat wyjazdu edukacyjnego, dzięki któremu Cobb trafił do Polski brzmiał Odbudowa i planowanie osiedli w Europie (European reconstruction and community planning). Inicjatorem i liderem wycieczki był amerykański architekt Hermann Field. Uczestnicy odwiedzili Anglię, Czechosłowację i Polskę.
Artykuły, które ukazały się w amerykańskich mediach po powrocie dowodzą fascynacji uczestników wycieczki skalą projektowanej odbudowy, zakorzenieniem planów w przedwojennej myśli urbanistycznej oraz ogromem wykonanych w ciągu dwóch lat prac. Hermann Field – architekt i inicjator wyjazdu – po powrocie w The Journal of The American Institute of Architects napisał:
Techniki planowania i dojrzałość końcowych prac projektowych plasują moim zdaniem Polskę wyraźnie w czołówce. Zakres planowania jest całkowicie jedyny w swoim rodzaju, a wykorzystywane standardy powinny być przedmiotem zainteresowania planistów i architektów w innych krajach. Szczególnie jest to niezwykłe, gdy pamiętamy o niewielkiej liczbie fachowców pozostałych przy życiu […]. Poświęcenie tych ludzi dla przyszłości Polski […] zrobiły na nas olbrzymie wrażenie. Autor zakończył swój artykuł stwierdzeniem: Zobaczyliśmy wszystko to, co i gdzie chcieliśmy. Polscy planiści chętnie dyskutują swoje problemy z kolegami z innych krajów. Nasze letnie studium w Europie, a w szczególności w Polsce, potwierdziło wartość jaką stanowi najszersze możliwe nawiązywanie międzynarodowych kontaktów w dziedzinie budownictwa i planowania.
Niestety następne lata pokazały, że zarówno wizja rozszerzenia międzynarodowych kontaktów, jak i brak doktrynerskiej sztywności (którą w innej notce zachwycał się Field), zostały zastąpione socrealistyczną doktryną i zawężeniem kontaktów i wzorców jedynie do krajów radzieckiego bloku.
Opracowanie na podstawie tekstów autorów wystawy: Marii Sołtys i Krzysztofa Jaszczyńskiego.
1947 Barwy ruin. Warszawa i Polska w odbudowie na zdjęciach Henry’ego N. Cobba
26 października 2012 r. – 30 kwietnia 2013 r.
Dom Spotkań z Historią, ul. Karowa 20
Warszawa
