Od 22 stycznia do 18 lutego w siedzibie Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku będzie można oglądać wystawę zatytułowaną The World Knew: Jan Karski’s Mission for Humanity (Jan Karski. Człowiek Wolności). Wpisuje się ona w obchody świętowanego przez ONZ 27 stycznia Dnia Pamięci Ofiar Holokaustu.
Wystawa, prezentowana w gmachu głównym nowojorskiej siedziby Organizacji Narodów Zjednoczonych, została przygotowana przez Muzeum Historii Polski we współpracy z Jan Karski Educational Foundation, Ministerstwem Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej i Stałym Przedstawicielstwem RP przy ONZ w Nowym Jorku. Wpisuje się ona w obchody świętowanego przez ONZ 27 stycznia Dnia Pamięci Ofiar Holokaustu. Przewodni temat tegorocznych obchodów brzmi: Rescue during the Holocaust: The Courage to Care (Ratunek w czasie Holokaustu: odwaga by pomóc).
Wystawa przybliża polskie korzenie prawnika i dyplomaty Jana Kozielewskiego (1914-2000), który pod przybranym nazwiskiem Jana Karskiego był kurierem Polskiego Państwa Podziemnego i jako naoczny świadek zdawał aliantom relację o prowadzonej przez hitlerowskie Niemcy eksterminacji Żydów. Z pomocą AK Karski przeniknął do wewnątrz hitlerowskiej machiny zagłady i w przejmujących raportach (przesyłanych do prezydenta Roosevelta, sędziego Sądu Najwyższego USA Felixa Frankfurtera oraz brytyjskiego ministra spraw zagranicznych Anthony Edena oraz innych alianckich przywódców) opisywał to, co widział na własne oczy – między innymi w getcie warszawskim oraz na stacji tranzytowej w drodze do obozu zagłady w Bełżcu. Karski został wybrany do tej niezwykłej i niebezpiecznej misji ze względu na swoje wykształcenie i doświadczenie dyplomatyczne, biegłą znajomość angielskiego, niemieckiego i francuskiego oraz doskonałą pamięć.
Dziś Karski jest uznawany za jednego z wielkich bohaterów XX wieku. Za swoje zasługi otrzymał po wojnie obywatelstwo amerykańskie i został honorowym obywatelem Izraela; uhonorowano go również tytułem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata. W 2012 roku prezydent Barack Obama pośmiertnie odznaczył Karskiego Prezydenckim Medalem Wolności (Presidential Medal of Freedom) — najwyższym cywilnym odznaczeniem przyznawanym w Stanach Zjednoczonych.
Wojenne wspomnienia Karskiego z jego misji w podziemiu, zawierające także sprawozdanie z systematycznego zabijania Żydów ukazały się po raz pierwszy po angielsku w 1944 roku pod tytułem Story of Secret State: My Report to the World (wyd. pol. Tajne państwo: opowieść o polskim Podziemiu, Warszawa 1999). W marcu br. ukaże się nakładem Georgetown University Press nowe, poprawione wydanie tej książki, zawierające szereg nowych ilustracji i opatrzone wstępem Madeleine Albright, byłej Sekretarz Stanu USA w administracji prezydenta Clintona. W nowym wydaniu znajda się także biograficzny esej profesora Timothy Snydera (Yale University), oraz posłowie Zbigniewa Brzezińskiego, wieloletniego doradcy prezydenta Cartera.
The World Knew: Jan Karski’s Mission for Humanity (Jan Karski. Człowiek Wolności)
Od 22 stycznia do 18 lutego 2013 roku
Siedziba ONZ w Nowym Jorku
