Od 6 lutego w Bunkrze Sztuki w Krakowie będzie można oglądać wystawę prac Łukasza Surowca pt. Dziady. Ekspozycja odbędzie się w ramach projektu Maszyna: wspólnota – instytucja – działanie.
Wystawa Łukasza Surowca Dziady składa się z dwóch części. Pierwsza ukazuje metody, jakich artysta używa w swoich trzech ważnych pracach angażujących zdominowanych i/lub wykluczonych: Szczęśliwego Nowego Roku (2011–2013; w tym nową odsłonę filmu), Black Diamonds (2012–2013, premiera) i Wózki (2012, praca prezentowana dotąd jedynie w Mechelen w Belgii). To metoda wytwarzania prototypów radykalnych społecznych działań, za pomocą których artysta pragnie bezpośrednio zaingerować w rzeczywistość zbytecznych (Bauman), wyrzuconych z kapitalistycznego systemu. Surowiec podejmuje się trudnej roli sytuacjonisty – akcjonizmu pierwszej potrzeby w rzeczywistości najniższej rangi.
Jednocześnie ingerencja i pomoc, jaką proponuje, idzie w poprzek konwencjom, sposobom wypracowanym na przykład przez służby socjalne, które automatycznie racjonalizują życie, ograniczając subiektywność, podmiotowość człowieka. W tej metodzie nie brakuje zamierzonego przerysowania, szaleństwa i naiwności. Są one potrzebne do tego, by móc dziś zajmować się sztuką; jeśli nadal chcemy, żeby nasze życie zyskiwało dzięki niej na intensywności.
Drugą częścią wystawy jest osobna przestrzeń performatywna, dostępna przez 24 godziny na dobę (w piwnicy Bunkra Sztuki). Przestrzeń nazwana Poczekalnią zostaje oddana wszystkim, ze szczególnym wskazaniem na dziadów, odmieńców, performerów życia. Przestrzeń jest poczekalnią do czekania na przykład na wiosnę, na ważne wydarzenie, na zmiany, ale i potencjalnym miejscem, w którym może dojść zarówno do realizacji ukrytych pragnień, jak i wydarzeń towarzyszących codziennej rzeczywistości (spanie, jedzenie). Tytuł wystawy nawiązuje do słynnego spektaklu – Dziady Adama Mickiewicza – w reżyserii Konrada Swinarskiego, pokazywanego w krakowskim Teatrze Starym w 1973 roku, do którego reżyser zaprosił krakowskich kloszardów. Odwołuje się też m.in. do etnograficznych kategorii (krakowskich) dziadów proszalnych spod kościołów.
Wystawa pośrednio zwraca uwagę również na żywych performerów miejskich oraz na wykluczonych (jak i tych, którzy sami wykluczają się) z życia społecznego, będących istotnym elementem życia miasta (nie tylko Krakowa) i jego wizerunku. Dziady podkreślają pierwiastek dążenia do samostanowienia wykluczonych, a także opowiadają bez romantyzmu i mitologizacji o ich losie. Wystawa kładzie nacisk na status: smrodu, brudu, innych poziomów rzeczywistości oraz możliwych sposobów przetrwania (potencjalnej lekcji na czas kryzysu), a także na potrzebę perspektywy widzenia z dołu (zdominowani) w różnych ujęciach: historyczno-sztucznym, językowym, społeczno-politycznym, posthumanistycznym.
Część performatywna – Poczekalnia – jest prototypem (podobnie jak inne projekty Surowca) anarchicznej przestrzeni, w której zawieszono zasady umowy społecznej. Spróbujmy sobie wyobrazić i zrealizować taką przestrzeń (rodzaj social fiction), do której dostęp będzie dobrowolny i w której możliwa będzie realizacja wszystkiego. Poczekalnia ma charakter całkowicie otwarty. Działania w jej obrębie zostaną udokumentowane (część może przetrwać w postaci plotki), w przyszłości z tego materiału powstanie film.
Łukasz Surowiec (ur. 1985) to artysta sztuk wizualnych. Używa różnych mediów. Studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie i Poznaniu oraz w Berlinie (Universität der Künste). Brał udział w 7. Berlin Biennale z projektem Berlin-Birkenau, który pokazywał również w Galeria Whitechapel w Londynie. Wystawiał m.in. w Kalmar konstmuseum, CSW Kronika w Bytomiu, Ars Agenda Nova w Krakowie i Instytucie Sztuki Wyspa w Gdańsku. Mieszka i pracuje w Bytomiu.
Kurator: Stanisław Ruksza
Łukasz Surowiec, Dziady
W ramach projektu Maszyna: wspólnota – instytucja – działanie
Wernisaż: 5 lutego 2013 roku, godz. 18.00
Wystawa potrwa do 3 marca 2013 roku
Galeria Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki
pl. Szczepański 3a
Kraków
