18 maja po dwóch latach nieobecności powraca do Galerii Dawnego Malarstwa Europejskiego Muzeum Narodowego w Warszawie tryptyk Maertena van Heemskercka Ecce Homo, który w pracowni konserwacji J. Paul Getty Museum w Los Angeles przeszedł proces oczyszczenia oraz poddany został szerokiemu spectrum badań technologicznych w naukowych laboratoriach Getty Conservation Institute.
Po zdjęciu pożółkłego werniksu i wymianie starych retuszy obraz ukazuje obecnie cały splendor mistrzowskiego pędzla Heemskercka – jednego z najważniejszych artystów niderlandzkiego renesansu. Przeprowadzone badania w zasadniczy sposób przyczyniły się do poszerzenia wiedzy na temat praktyki warsztatowej tego artysty. W uzyskaniu wieloplanowej, dogłębnej wiedzy technologicznej wielkie znaczenie miał fakt bardzo dobrego stanu zachowania warszawskiego malowidła.
Jako warunek umowy partnerstwa pomiędzy J. Paul Getty Museum i Muzeum Narodowym w Warszawie tryptyk prezentowany jest obecnie publiczności J. Paul Getty Museum (czerwiec 2012 – kwiecień 2013). Towarzyszy mu wystawa dokumentacyjna, w atrakcyjny sposób przedstawiająca informacje o powstaniu malowidła w jego historycznym kontekście, z przedstawieniem pierwotnej lokalizacji tryptyku w kaplicy rodziny Drenckwaert w kościele augustianów w Dordrechcie, informacje o technikach malarskich Heemskercka, materiałach i barwnikach przezeń używanych. Fotogramy wykonane w proporcjach zbliżonych do rzeczywistych ukazują to co znajduje się pod powierzchnią malowidła: skrzydła i część środkową tryptyku można oglądać w luminescencji UV, w promieniach Rtg i reflektogramach w podczerwieni. Prezentowane są także makrofotografie barwników wraz z analizą ich zmian, jakie zachodziły z upływem czasu. Pokaz cieszy się ogromnym zainteresowaniem publiczności w Los Angeles.
Szczodrobliwą decyzją partnerów amerykańskich Muzeum Narodowe w Warszawie otrzymuje wraz z odrestaurowanym dziełem również wystawę dokumentacyjną. Pokazy kuchni artystycznej należą w Polsce wciąż do rzadkości, w MNW tematykę tę zaprezentowała w 2000 r. wielka wystawa Serenissima. Światło Wenecji. Wystawa Dramat i pobożność. Warszawski tryptyk Ecce Homo Maertena van Heemskercka otwarta zostanie w MNW 18 maja. Zaproszone będą również autorki projektu w J. Paul Getty Museum: historyk sztuki dr Anne Woollett i główny konserwator tego muzeum Yvonne Szafran, które podzielą się z publicznością wynikami swoich badań. Rezultatem projektu była również publikacja Drama and Devotion. Heemskerck’s Ecce Homo Altarpiece from Warsaw (A.T. Woollett, Y. Szafran, A. Phoenix), The J. Paul Getty Museum, Los Angeles 2012, dostępna w bibliotece MNW .
Tryptyk Ecce Homo to bodaj najsłynniejsze dzieło niderlandzkiego renesansu w Polsce. Jego autor, haarlemski malarz Maerten van Heemskerck (1498–1574) spędził w Rzymie cztery lata (1532–1536) studiując starożytne ruiny i rzeźby oraz dzieła współczesnych mu artystów – przede wszystkim Michała Anioła i Francesco Salviatiego. Po powrocie konsekwentnie wzbogacał rodzimą twórczość o wątki italianizujące i antyczne. Powstały w 1544 roku tryptyk Ecce Homo jest niezwykle harmonijną syntezą tego nowego stylu: recepcję sztuki włoskiej dokumentuje scena środkowa, zaś realistyczną tradycję niderlandzką podziwiamy w mistrzowskich portretach donatorów na skrzydłach bocznych.
Hanna Benesz, Kustosz w Zbiorach Dawnej Sztuki Europejskiej MNW
Dramat i nabożność. Warszawski tryptyk Ecce Homo Maertena van Heemskercka
Wystawę można oglądać od 18 maja do 30 czerwca 2013 roku
Muzeum Narodowe w Warszawie
Aleje Jerozolimskie 3
Warszawa
