5 listopada odbyło się otwarcie wystawy Miasto i jego obywatele. Zgorzelec i Görlitz 1945–1989 w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie. Jest ona częścią projektu Wielka mała historia: jakiej narracji potrzebuje dzisiaj historia regionalna i lokalna?
Ekspozycja przygotowana została przez Saksońską Agencję Oświatową, a jej kuratorem jest prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Muzeum Historii Polski dr Kazimierz Wóycicki.
Wystawie towarzyszyć będzie konferencja, która odbędzie się 6 listopada. Podzielona zostanie na dwie sesje: pierwsza dotyczyć będzie strategii pamięci oraz przykładów współpracy i rozwiązań projektowych, drugą stanowić będą warsztaty dla nauczycieli: Wielka mała historia: pogranicza we wspólnej Europie. Wśród gości znajdą się m.in. dyrektor Muzeum Historii Polski Robert Kostro, dyrektor Ośrodka Pamięć i Przyszłość Marek Mutor oraz historycy: dr hab. Igor Kąkolewski, dr Kazimierz Wóycicki oraz dr Magdalena Gawin.
Projekt Wielka mała historia: jakiej narracji potrzebuje dzisiaj historia regionalna i lokalna? to inicjatywa, w ramach której do Warszawy zapraszane będą najbardziej interesujące wystawy zorganizowane przez regionalne i lokalne środowiska, dotyczące ich własnej historii.
Wystawa jest pierwszą próbą pokazania na przykładzie biografii mieszkańców losów Görlitz i Zgorzelca w latach 1945–1989 i ma znaczenie zarówno dla historii samych miast, jak i polsko-niemieckich studiów porównawczych.
Materiały do wystawy pochodzą z różnych instytucji i od osób prywatnych, m.in. z Archiwum Rady Miasta (Ratsarchiv) Görlitz, z Archiwum Miasta Zgorzelec, z Archiwum IPN we Wrocławiu, z muzeów w Görlitz i Zgorzelcu oraz z kroniki szkoły, która do 1945 roku była szkołą niemiecką, a teraz znajduje się po stronie polskiej. Ponadto przeprowadzono wiele wywiadów ze świadkami historii z Görlitz i Zgorzelca, które również zostały wykorzystane w tekstach plansz wystawy oraz w towarzyszącej wystawie książce.
Każda grupa plansz zawiera prezentację jednej osobistości z Niemiec i jednej z Polski, które w latach 1945–1989 w Görlitz lub w Zgorzelcu wyróżniły się indywidualnym zaangażowaniem dla lokalnej lub szerszej społeczności cywilnej, szczególnie przyczyniły się do wzajemnego zrozumienia oraz dialogu między społeczeństwami z obu części miasta. Przede wszystkim chodzi tu o osobistości, które wyróżniły się przez opór i opozycję wobec reżimu komunistycznego.
Wystawa jest zbudowana chronologicznie, tzn. rozpoczyna się od wydarzeń bezpośrednio po II wojnie światowej oraz od zaprezentowania sylwetek osób, których działania rozpoczęły się w latach 40., następnie przedstawia zdarzenia kolejnych dziesięcioleci aż do upadku komunizmu w latach 80.
W każdej części wystawy portretowi wybranego Niemca lub Polaka towarzyszy odpowiedni wycinek historii Görlitz i Zgorzelca. Uzupełnieniem historii miast są krótkie opisy głównych wydarzeń w NRD i PRL. To historyczne tło pomaga w zrozumieniu biografii przedstawianych osób.
Wystawa jest dwujęzyczna (polsko-niemiecka).
Jako publikacja towarzysząca opublikowana została kronika miast Görlitz i Zgorzelec pt. Dom nad Nysą. Görlitz/Zgorzelec 1945–1989. Kronika wydarzeń. Autorem dwujęzycznej publikacji jest kurator wystawy dr Kazimierz Wóycicki ze Stowarzyszenia Przyjaciół Muzeum Historii Polski. Kronika naświetla wydarzenia w Görlitz i w Zgorzelcu w latach 1945–1989.
Wystawa powstała w ramach projektu Obywatele dla wolności. Odwaga cywilna w warunkach dyktatury. Saksonia i Dolny Śląsk w latach 1945–1989.
- Kurator wystawy: dr Kazimierz Wóycicki
- Koordynator prac nad wystawą: Kinga Hartmann
- Doradztwo naukowe: dr Tobias Weger (Oldenburg), prof. dr hab. Włodzimierz Suleja (Wrocław)
Miasto i jego obywatele. Görlitz i Zgorzelec 1945–1989
Od 5 do 30 listopada 2013 roku
Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie
