18 grudnia Instytut Pamięci Narodowej oraz Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie zapraszają na dyskusję Klerycy w wojsku: próba ateizacji. W rozmowie wezmą udział ks. prof. Józef Marecki, ks. Zygmunt Kosowski. Spotkanie poprowadzi Roman Graczyk.
Szczególnym fenomenem polityki wyznaniowej PRL-u była praktyka powoływania kleryków do wojska. Zresztą praktyka selektywna, zależna od stopnia niezależności lokalnego biskupa – co już pokazuje, że nie chodziło o obronność, ale o inne cele. Jakie?
Bez wątpienia służba wojskowa alumnów seminariów duchownych wpisywała się w plan ich ateizacji, a poprzez to – w plan ateizacji społeczeństwa. Rzecz jasna w katolickiej Polsce były to zamierzenia ambitne, a ich wynik niepewny. Tym niemniej przez z górą dwie dekady (1955–1979) próbowano tej metody. Klerycy w służbie poborowej byli poddawani już to prymitywnej propagandzie, już to najróżniejszym świeckim pokusom, które miały zachwiać ich wyborem drogi życiowej. Celowo poddawano ich towarzystwu eksów (czyli byłych księży), aranżowano spotkania z młodymi kobietami, utrudniano odbywanie praktyk religijnych, ograniczano kontakt z rodziną i z seminarium duchownym, z którego pochodzili. Była to nie tylko twarda szkoła życia, ale i skuteczne testowanie ich powołania. Ci młodzi ludzie, poddani takiej próbie, musieli też znaleźć w sobie (i w zespole, który tworzyli) nadzwyczajną siłę oporu.
Pamiętnik Stanisława Gabańskiego (Dobrze! Zapiski kleryka–żołnierza (1965-1967), Instytut Pamięci Narodowej, Avalon, Kraków 2013), seminarzysty z Tarnowa, opisuje życie kleryka-żołnierza w latach 1965–1967, czyli w okresie kulminacji anty-kościelnej polityki ekipy Gomułki. Jest więc dodatkowo cennym źródłem do badania historii polityki wyznaniowej PRL-u.
W jakim stopniu władzom udało się przez te praktyki osiągnąć zamierzone cele? Jak klerycy-żołnierze organizowali się w obronie swoich praw i swojej katolickiej tożsamości? Jak tego rodzaju doświadczenie owocowało w ich późniejszym życiu kapłańskim?
W spotkaniu wezmę udział m.in. historyk Kościoła oraz były (w latach 1977–1979) kleryk-żołnierz.
Krakowska Loża Historii Współczesnej
Klerycy w wojsku: próba ateizacji
18 grudnia 2013 roku, godz. 18.00
Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie
