Niespełniony geniusz: Maciej Nowicki

Muzeum Emigracji w Gdyni zaprasza na cykl wykładów Za granicą sztuki. Artyści-emigranci: uciekinierzy, wygnańcy, dobrowolni rezydenci, obywatele świata…? 8 stycznia dr Jacek Friedrich wygłosi prelekcję pt. Niespełniony geniusz: Maciej Nowicki.

W trakcie ośmiu miesięcy trwania cyklu przedstawiani są polscy artyści-emigranci, których prace przekraczały granice w sztuce, otwierając świat na nowe idee oraz dotykały newralgicznych granic światopoglądowych, środowiskowych czy pokoleniowych. Cykl wykładów Za granicą sztuki to okazja, by poznać twórczość najznakomitszych, choć często nieznanych w kraju artystów emigracyjnych różnych dziedzin: malarstwa, filmu, rzeźby czy architektury. Podczas wykładów organizatorzy wraz z uczestnikami udają się w różne destynacje artystycznych wyjazdów, a także podejmują próby zrozumienia wyjątkowej sytuacji emigranta-artysty. Poznają więc nie tylko twórców, ale także uciekinierów, wygnańców, dobrowolnych rezydentów, obywateli świata…

8 stycznia tematem spotkania będzie jedna z największych, a jednocześnie najboleśniej niespełnionych nadziei polskiej architektury – Maciej Nowicki. To właśnie w nim widziano człowieka, który może przynieść powojennemu światu odrodzenie języka sztuki architektonicznej. Jego projekty zachwycały nowatorstwem i wizjonerskim wykorzystaniem technologii. Był autorem śmiałej i nowoczesnej, choć nie ziszczonej, wizji odbudowy Warszawy i zrealizowanego, sławnego stadionu w amerykańskim Raleigh. Jego pasmo sukcesów o wiele za wcześnie przerwał jednak tragiczny wypadek. O tym, co pozostawił po sobie, i o tym, co bezpowrotnie zostało utracone, opowie dr Jacek Friedrich, wykładowca Uniwersytetu Gdańskiego i dyrektor Muzeum Miasta Gdyni.

Maciej Nowicki – architekt-modernista o nowatorskich poglądach na architekturę i urbanistykę, znany i ceniony w Stanach Zjednoczonych, mniej w Polsce. Urodził się w 1910 w Czycie na Syberii, zginął w katastrofie samolotowej 31 sierpnia 1950 w Egipcie.

Absolwent Warszawskiej Politechniki. Już w swych pierwszych realizacjach, takich jak dom rodziców czy dom wypoczynkowy w Augustowie, dał wyraz atencji, jaką darzył zasady nowoczesnej architektury stworzone przez Le Corbusiera, interpretował je jednak na własny sposób. Podczas okupacji Nowicki był zaangażowany w działanie konspiracyjnych pracowni urbanistycznych i architektonicznych, jeszcze w czasie wojny opracowujących plany odbudowy Warszawy, a zaraz po jej zakończeniu stworzył w ramach Pracowni Wilanowskiej Biura Odbudowy Stolicy śmiałą i nowoczesną wizję architektoniczną, która nie została zrealizowana.

W 1945 został mianowany attaché kulturalnym w Chicago oraz polskim konsultantem przy budowie siedziby ONZ w Nowym Jorku (budowano ją w latach 1947–53). Od tej pory działał już poza Polską, obejmując kierownictwo szkoły designu na Uniwersytecie Stanowym Północnej Karoliny i wykładając na wielu innych amerykańskich uczelniach.

Najbardziej spektakularnym obiektem, który zaprojektował i który na stałe zapisał go w historii światowej architektury, była Dorton Arena – hala sportowo-widowiskowa w mieście Raleigh w Karolinie Północnej. Już po 20 latach budynek trafił na listę amerykańskiego dziedzictwa narodowego, a jego autor zaczął figurować jako Matthew Nowicki.

Przedwczesna śmierć zakończyła błyskotliwą karierę Macieja Nowickiego, którego projekty uznawane są za jedne z najbardziej nowoczesnych i wyprzedzających swój czas.

Jacek Friedrich – historyk sztuki, nauczyciel akademicki, popularyzator wiedzy. Dyrektor Muzeum Miasta Gdyni i wykładowca w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego. Autor książek i artykułów poświęconych sztuce i architekturze Gdańska oraz opracowań dotyczących między innymi: dziejów architektury i teorii architektonicznej po 1945 r., ilustracji książkowej w PRL, związków kultury wizualnej i ideologii.

Program wykładów Za granicą sztuki:

Poczynając od października 2013 aż do maja 2014 wykłady odbywają się w każdą drugą środę miesiąca w godz. 17.30–19.00 w InfoBoxie w Gdyni .

1. Emigrantka: Olga Boznańska / dr Hubert Bilewicz (Uniwersytet Gdański) – 9 października 2013
2. Świadek: Józef Czapski / dr Zbigniew Mańkowski (ASP Gdańsk) – 13 listopada 2013
3. Kapista: Piotr Potworowski / dr Hubert Bilewicz (Uniwersytet Gdański) – 11 grudnia 2013
4. Niespełniony geniusz: Maciej Nowicki / dr Jacek Friedrich (Uniwersytet Gdański, Muzeum Miasta Gdyni) – 8 stycznia 2014
5. Pogodna zima w Malakoff: Alina Szapocznikow / dr Dorota Grubba (Polski Instytut Studiów nad Sztuka Świata, Warszawa) – 12 lutego 2014
6. Był sobie raz: Walerian Borowczyk / mgr Irina Gavrash (Uniwersytet Gdański) – 12 marca 2014
7. Geometrie metalu – geometrie strachu: Theodore Roszak i rodzina Jarnuszkiewiczów / dr Dorota Grubba (Polski Instytut Studiów nad Sztuka Świata, Warszawa) – 9 kwietnia 2014
8. Poza Wrogościnność: Krzysztof Wodiczko / dr Dorota Grubba (Polski Instytut Studiów nad Sztuka Świata, Warszawa) – 14 maja 2014

Niespełniony geniusz: Maciej Nowicki – wykład dra Jacka Friedricha
8 stycznia 2014 roku, godz. 17.30
InfoBox w Gdyni