Tytus Dzieduszycki-Sas między Lublinem a Paryżem

Od 23 lutego w Muzeum Narodowym w Poznaniu będzie można oglądać wystawę pt. Tytus Dzieduszycki-Sas. Między Lublinem a Paryżem.

Tytus Dzieduszycki-Sas, „Uczucia II”, 1957, akwarela, tusz, 29,5 x 42; n. sygn. / n. dat., na odwrocie napis: „ Tytus Dzieduszycki / Uczucia II / tusz VI.1957”, własność: Muzeum Lubelskie w Lublinie, nr inw. S/G/4240/ML, zakup, 1974, fot. Piotr Maciuk (źródło: materiały prasowe organizatora)

Wystawa prezentuje artystę ważnego dla polskiej historii sztuki XX wieku. Dzieduszycki ( 1934-1973) należał do lubelskiej grupy Zamek. Malował, tworzył scenografie, występował też w lubelskim kabarecie Piwnica. Od 1959 roku do przedwczesnej śmierci w roku 1973 mieszkał i tworzył w Paryżu. Tu przybrał przydomek Sas. Jego biografia artystyczna to poszukiwania formalne, od wczesnych studiów rysunkowych, malarskich krajobrazów, martwych natur poprzez serie ekspresjonistycznych i abstrakcyjnych kompozycji wykonywanych w różnych technikach po obrazy określane jako informel i obiekty pozamalarskie – abstrakcyjne asamblaże o bogatej strukturze wyrazowej, po rzeźbę kinetyczną i projekty wystroju wnętrz.

Wystawa dzieł Tytusa Dzieduszyckiego-Sasa pokazuje główne wątki jego twórczości, włączając w to wczesne prace, zanim jeszcze artysta dołączył do grupy Zamek (1948-55), prace z czasów przynależności do lubelskiego środowiska awangardy (1956-60) oraz duży zespół asamblaży i rysunków z okresu paryskiego, obejmujących współpracę z ruchem Phases (1960-1964) a także realizacje projektowe i rzeźby kinetyczne z lat 1965-1973. Dzieduszyckiego inspirowała estetyka lirycznej abstrakcji i surrealizmu, przełamująca konwencje tradycyjnego rozumienia malarstwa.

Tytus Dzieduszycki-Sas, „A Horst”, 1962, asamblaż (tektura falista, spieniona żywica, elementy metalowe), 28 x 22 x 3; sygn. / dat. na odwrocie: „A Horst avec mes meilleures pensees / tytus / 62 /4”, napis: „TYTUS DZIEDUSZYCKI SAS”, własność: Barbara Dzieduszycka, fot. Piotr Maciuk (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tytus Dzieduszycki-Sas, „Krata”, 1959, technika własna (szklana pianka, drut), 57 x 37,5 x 9; sygn. /dat. na odwrocie: „tytus / VIII 59”, napis: „GR. ZAMEK” oraz kartka z napisem: „Tytus Dzieduszycki / Rue des Boulangers / Paris V / »Krata« /, szkło syntetyczne / wymiary 50 x 40”, własność: Lubelskie Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych, fot. Piotr Maciuk (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tytus Dzieduszycki-Sas, „Działanie trójkątów”, 1958, gwasz, tusz, 23,5 x 34,5; n. sygn. / n. dat., na odwrocie napis ołówkiem: „Tytus Dzieduszycki / Działanie trójkątów / tusz VII.1958”, własność: Muzeum Lubelskie w Lublinie, nr inw. S/G/4233/ML, zakup, 1974, fot. Piotr Maciuk (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tytus Dzieduszycki-Sas, „Centrum”, 1957, monotypia, akwarela, tusz, 42 x 29,5; sygn. / dat. na oprawie: tade 57, na odwrocie napis: „Tytus Dzieduszycki/ / tusz VI 1957”. wł. Muzeum Lubelskie w Lublinie, nr inw. S/G/4241/ML, zakup, 1974, fot. Piotr Maciuk (źródło: materiały prasowe organizatora) — Tytus Dzieduszycki-Sas, „Centrum”, 1957, monotypia, akwarela, tusz, 42 x 29,5; sygn. / dat. na oprawie: tade 57, na odwrocie napis: „Tytus Dzieduszycki/ < >/ tusz VI 1957”. wł. Muzeum Lubelskie w Lublinie, nr inw. S/G/4241/ML, zakup, 1974, fot. Piotr Maciuk (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tytus Dzieduszycki-Sas, [„Zabawa na schodach”], 1956, akwarela, tusz, 22,7 x 15; sygn. / dat. prawo dół: „tede 56”, własność: Barbara Dzieduszycka, fot. Piotr Maciuk (źródło: materiały prasowe organizatora)

Tytus Dzieduszycki-Sas, „Mgła na Biebrzy”, 1955, akwarela, 21 x 29,7; sygn. / dat. prawo góra: „Mgła na Biebrzy tede 1955”, własność: Barbara Dzieduszycka, fot. Piotr Maciuk (źródło: materiały prasowe organizatora)

Asamblażowe kompozycje o proweniencji surrealistycznej tworzą unikalny zespół prac, które powstawały ze złożenia bardzo różnych elementów i materii, takich jak złom metalowy, elementy szklane i plastikowe, sznurek, drut i inne. Artysta używał też surowców naturalnych: kamieni, żwiru, piasku. Z gotowych materii formował przemyślane kompozycje niejednokrotnie o wysmakowanym estetycznie charakterze. Procesowi twórczemu stale towarzyszyło wcześniejsze szkicowanie układów kompozycyjnych. Barwne rysunki stanowią rodzaj studiów czy też wariacji na temat kompozycji i kolorystyki asamblaży i są nie tylko ich dopełnieniem, ale można je uznać za prace autonomiczne. Dzięki szkicom widać, jak artysta budował kompozycyjny ład, w jaki sposób szukał równowagi form i kolorów w ramach określonej struktury.

Wystawa i katalog jej towarzyszący pokazują wielowątkową twórczość Dzieduszyckiego-Sasa w perspektywie jej powiązań z ideami artystycznymi swego czasu.
Wystawa zorganizowana została przez Muzeum Lubelskie w Lublinie oraz Lubelskie Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych.

Tytus Dzieduszycki-Sas. Między Lublinem a Paryżem
Wystawę można oglądać od 23 lutego do 6 kwietnia 2014 roku
Muzeum Narodowe w Poznaniu