Bursa Cumalıkızık i Bergama w Turcji zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO podczas 38. sesji obrad Komitetu Światowego Dziedzictwa.
Miejsca wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO to wspólne dobro ludzkości. Muszą mieć najwyższą powszechną wartość uznaną w rozumieniu Konwencji UNESCO z 1972 r. Tym właśnie wyróżniają się Bursa Cumalıkızık i Bergama z Turcji. W roku, w którym świętujemy 600-lecie polsko-tureckich stosunków dyplomatycznych, warto poznać te niezwykłe tureckie miejsca.
Sesja obrad Komitetu Światowego Dziedzictwa odbyła się w Narodowym Centrum Kongresowym w stolicy Kataru – Doha. Była to już 38 sesja. Podjęto na niej decyzję o wpisaniu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO turekciej Bursy i Cumalıkızık pod nazwą Kolebka Imperium Osmańskiego oraz Bergamy, leżącej w prowincji Izmir wraz z jej wielowarstwowym krajobrazem kulturowym.
Do tej pory w ramach Konwencji o Ochronie Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego, uchwalonej w 1972 roku i podpisanej przez 186 państw, spośród tureckich obiektów na Listę Światowego Dziedzictwa wpisano zabytkowe dzielnice Stambułu, Wielki Meczet i szpital Divriği, Hattusas, Górę Nemrut, Ksantos-Letoon, stanowisko archeologiczne w Troi, Park Narodowy Göreme i Kapadocję, Hierapolis-Pamukkale, miasto Safranbolu, zespół zabytkowy z meczetem Selimiye w Edirne oraz stanowisko neolityczne w Çatalhöyük. Na mocy tej historycznej decyzji na listę, na której do tej pory Turcja zajmowała 11 pozycji, wpisano również Bursę i Bergamę. W ten sposób liczba tureckich obiektów dziedzictwa kulturowego i mieszanych wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa wzrosła do 13.
Bursa – stolica Imperium Osmańskiego
Bursa, będąca pierwszą stolicą Imperium Osmańskiego i miastem, w którym mieści się wiele zabytków z okresu początków imperium, wyróżnia się także przemysłem oraz pięknem przyrody. Z kolei leżąca w pobliżu Bursy wieś Cumalıkızık, której historia sięga 700 lat, jest szczególnie atrakcyjna ze względu na doskonały stopień zachowania zabytkowej zabudowy charakterystycznej dla okresu osmańskiego. Kupiecka kultura Bursy i Cumalıkızık oraz wiejskie życie prowadzone w pobliżu miasta tworzą dobry przykład osmańskiej wizji życia. Obszar światowego dziedzictwa Bursa i Cumalıkızık: kolebka Imperium Osmańskiego obejmuje łącznie sześć obiektów, takich jak region Hanlar wraz z okolicą i znajdującym się w nim kompleksem meczetowym Orhangazi, kompleks meczetowy Hüdavendigar (Murata I), kompleks meczetowy Yıldırım (Bajazyda I), kompleks meczetowy Yeşil (Mehmeta I), kompleks meczetowy Muradiye (Murata II) oraz wieś Cumalıkızık.
Bergama – krajobraz kulturowy
Drugie dobro kulturowe wpisane na Listę to Bergama, leżąca w prowincji Izmir. W czasach antycznych Bergama, która wraz ze swoim dziedzictwem i bogactwem kulturowym otwierała wrota do historii Izmiru, nazywana była Pergamonem. W okresie hellenistycznym miasto to było jednym z najważniejszych centrów kultury i sztuki. Bergama, w której w okresie hellenistycznym zbudowano jedną z największych bibliotek na świecie, została wpisana na listę w kategorii krajobraz kulturowy. Bergama, w której zachowały się zabytki z okresu hellenistycznego, rzymskiego, wschodniorzymskiego i osmańskiego, wraz z siedmioma kurhanami i obszarem świątynnym Kybele, składa się z dziewięciu obiektów.
Z obiektów leżących na terytorium Turcji, która pod względem bogactw historycznych i kulturowych posiada niezrównane możliwości, na Listę Światowego Dziedzictwa wpisano łącznie 54 obiekty, w tym 2 obiekty mieszane (kulturowo-przyrodnicze), 1 obiekt przyrodniczy i 51 obiektów kulturowych.
Rok 2014 jest szczególny dla Polski i Turcji – przypada rocznica 600-lecia nawiązania polsko-tureckich stosunków dyplomatycznych pod hasłem Starzy Przyjaciele, Nowi Liderzy. Ten szczególny moment stwarza szansę na przypomnienie historycznych relacji obu krajów oraz nawiązanie nowych kontaktów intelektualnych, biznesowych, a także kulturalnych.
Historia stosunków dyplomatycznych Polski z Turcją sięga 1414 roku. Według Kronik Jana Długosza cztery lata po bitwie pod Grunwaldem sułtan Mehmet I Celebi przyjął na swoim dworze w Bursie (ówczesnej stolicy imperium) pierwszą polską misję dyplomatyczną.
W pamięci Polaków Turcja jest krajem, który nigdy nie uznał rozbiorów Polski. Podczas II wojny światowej ambasada RP w Ankarze działała nieprzerwanie, a władze tureckie udzielały pomocy uciekinierom z Polski. Pomogły także w wywozie rezerw państwowych złota Banku Polskiego. Jak podkreśla MSZ, Polskę i Turcję od blisko 600 lat łączą nie tylko silne więzi polityczne, ale także bliskie relacje handlowe i kulturalne.
Bursa Cumalıkızık i Bergama na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO
7 lipca 2014 roku
