Od 14 sierpnia do 29 września w Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie otwarta będzie wystawa Statut kaliski, przedstawiająca bibliofilskie wydanie tego dokumentu w kilku językach zilustrowane przez Artura Szyka.
Wystawa przedstawia historię Statutu kaliskiego – pierwszego spisanego przywileju nadanego Żydom w XIII w. przez księcia Bolesława Pobożnego. Bogato ilustrowana księga autorstwa Artura Szyka przedstawia tekst przywileju w 9 językach, m.in. po polsku, angielsku, hiszpańsku, w jidysz oraz po łacinie. To bibliofilskie wydawnictwo pochodzące z 1928 roku zadedykowane zostało Marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu.
16 sierpnia 1264 roku w Kaliszu książę Bolesław Pobożny wydał statut dla Żydów mieszkających w rządzonej przez niego Wielkopolsce. Legislacja ta, zatwierdzona w XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego, a później potwierdzana przez kolejnych władców Rzeczypospolitej Obojga Narodów (ostatnim był Stanisław August), pełnić miała przez wieki rolę podstawowej regulacji sytuacji prawnej Żydów w Polsce.
Statut omawia kwestię władzy nad ludnością żydowską, zasady, na jakich Żydzi mogli prowadzić działalność kredytową i handlową, oraz normy dotyczące stosunków z chrześcijanami. Statut przewidywał kary za zbezczeszczenie cmentarza lub synagogi. Znalazły się w nim także przepisy dotyczące skierowanych przeciwko Żydom oskarżeń o mord rytualny.
Potwierdzany przez kolejnych władców Statut Kaliski stał się symbolem bezpiecznego życia Żydów w Polsce.
Oryginał tego przywileju wzorowanego na aktach władców Czech i Węgier nie zachował się. W 1928 roku pochodzący z Łodzi malarz Artur Szyk (1894–1951) opublikował bibliofilskie wydanie Statutu kaliskiego dedykowane Józefowi Piłsudskiemu.
Zawiera ono tekst przywileju w dziewięciu językach: łacińskim, polskim, hebrajskim, jidysz, francuskim, angielskim, niemieckim, włoskim i hiszpańskim zilustrowany przez artystę. Miniatury odnoszą się bądź bezpośrednio do poszczególnych artykułów dokumentu, bądź stanowią ilustrację wydarzeń z tysiącletniej historii Żydów w Polsce.
Prezentowany na wystawie egzemplarz z kolekcji Muzeum Historii Żydów Polskich jest darem Macieja Knothego.
Statut kaliski – 750-lecie pierwszego przywileju Żydów polskich
Od 14 sierpnia do 29 września 2014 roku
Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie
