Autobiografia Karola Modzelewskiego Zajeździmy kobyłę historii. Wyznania poobijanego jeźdźca zwyciężyła w 18. edycji Nagrody Literackiej Nike.
Jury wyróżniło dzieło polskiego historyka mediewisty i działacza opozycjonistycznego czasów PRL nie tylko za walory literackie portretu jego barwnego życia, ale także za porywające świadectwo czasów, w jakich przyszło mu żyć.
W wygłoszonej laudacji przewodniczący jury Tadeusz Nyczek odniósł się do najnowszej historii Polski, podkreślając szczególną postawę autora w walce o niepodległość:
Jego autobiografia, co podkreślimy z całą mocą, jest czymś znacznie więcej niż opowieścią o pojedynczym życiorysie. W końcu każdy z nas ma jakiś prywatny życiorys, ale kiedy historia zabiera wszystkim wolność, jedynie niektórzy biorą na siebie ryzyko życia na ubitej ziemi, twarz w twarz z niebotycznie silniejszym wrogiem. A kiedy ci wojownicy o dziwo po latach wygrywają, zazdrościmy im, że to ryzyko kiedyś podjęli i tym sposobem sami przeszli do historii – uzasadnił Tadeusz Nyczek.
Autobiografia Karola Modzelewskiego ukazuje dzieje rodziny i losy samego autora na tle historii politycznej Polski od lat 40. XX wieku po chwilę obecną. Opowiedziana z troską o szczegóły historyczne prezentuje postawy opozycjonistów z lat 60., z czasu Solidarności i okresu przemian ustrojowych w naszym kraju. Zwraca uwagę na wielość koncepcji i różnorodność dróg dojścia do pełnej demokratyzacji życia politycznego w Polsce – od prób naprawiania systemu socjalistycznego aż po zupełne odejście od jego założeń. Napisana czystym, precyzyjnym językiem historia jest dokumentem o kolosalnym znaczeniu dla zrozumienia dziejów Polski w drugiej połowie dwudziestego wieku.
Laureat otrzymał statuetkę dłuta prof. Gustawa Zemły oraz czek na 100 tysięcy złotych.
Podczas gali wręczono także Nagrodę Czytelników Gazety Wyborczej. Otrzymał ją pisarz, prozaik i tłumacz Ignacy Karpowicz za powieść ości, wcześniej dwukrotnie nominowany do Nike za powieści Cud oraz Balladyny i romanse
W siódemce nominowanych – poza nagrodzoną autobiografią – znalazły się cztery powieści oraz dwa tomy poetyckie:
- Brygida Helbig Niebko (W.A.B.), powieść;
- Ignacy Karpowicz ości (Wydawnictwo Literackie), powieść;
- Jerzy Pilch Wiele demonów (Wielka Litera), powieść;
- Patrycja Pustkowiak Nocne zwierzęta (W.A.B.), powieść;
- Szymon Słomczyński Nadjeżdża (Biuro Literackie), poezja;
- Marcin Świetlicki Jeden (EMG), poezja.
W jury pod przewodnictwem Tadeusza Nyczka zasiedli: Marek Beylin, Piotr Bratkowski, Mikołaj Grabowski, Irena Grudzińska-Gross, Ryszard Koziołek, Rafał Marszałek, Stanisław Obirek oraz Maria Poprzęcka.
Laureat Nike 2014 Karol Modzelewski to wybitny historyk mediewista, profesor nauk humanistycznych, wiceprezes Polskiej Akademii Nauk, działacz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Zaliczany do grona najbardziej znanych opozycjonistów okresu PRL, za działalność polityczną odznaczony Orderem Orła Białego. W 2007 roku za dzieło Barbarzyńska Europa i zawarte w nim badania otrzymał Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
Nike jest coroczną nagrodą literacką dla polskiej książki roku. Nagrody nie można podzielić ani nie przyznać. Do konkursu kwalifikują się utwory reprezentujące wszystkie gatunki literackie (w tym autobiografie, eseje, pamiętniki itp.) oraz dzieła humanistyczne o wybitnych wartościach literackich. Konkurs dotyczy wyłącznie autorów żyjących. Zwycięzca nagrody jest wyłaniany w trzech etapach. W pierwszym jury wyłania 20 nominacji ogłaszanych w maju. Następnie na początku września jurorzy dokonują wyboru siedmiu finalistów, z których wyłaniany jest zwycięzca. Wybór laureata dokonywany jest przez jury na posiedzeniu w dniu wręczenia nagrody. Do tego momentu ani laureat, ani finaliści nie znają ostatecznego werdyktu.
Organizatorem konkursu i fundatorem Nagrody jest Fundacja Nagrody Literackiej Nike oraz Gazeta Wyborcza.
18. Nagroda Literacka Nike
Laureat: Karol Modzelewski Zajeździmy kobyłę historii. Wyznania poobijanego jeźdźca
5 października 2014 roku
