8 sierpnia nakładem wydawnictwa Bellona ukazała się książka Jeńcy wojny polsko-rosyjskiej 1919–1920, której autorem jest prof. Lech Wyszczelski. To jedna z nielicznych publikacji, która skupia się na losie zarówno jeńców polskich, jak i rosyjskich.
Sprawa jeńców polskich i rosyjskich wojny 1919–1920 budziła i nadal budzi liczne kontrowersje. W 1990 r. prezydent Gorbaczow postawił przed historykami rosyjskimi zadanie znalezienia w stosunkach polsko-rosyjskich takiego wydarzenia, które przekraczałoby liczbę strat w tzw. Sprawie katyńskiej (ponad 22 700 zabitych). Wskazali oni, iż może to być wydarzenie związane z jeńcami rosyjskimi z wojny 1919–1920 r.
Według autora w badaniach historyków rosyjskich na podstawie wątpliwych danych archiwalnych lansowana jest teza, że w wojnie tej do polskiej niewoli mogło się dostać ponad 200 tys. jeńców. Z tej liczby jeńców różnymi metodami pseudonaukowymi wysuwają liczbę nawet do 100 tys., którzy nie powrócili z niewoli. Prokurator Federacji Rosyjskiej Jurij Czajka w oficjalnym piśmie do strony polskiej podaje liczbę 83,5 tys. Badania prof. Wyszczelskiego wskazują, że nie było ich więcej niż 150 tys., z czego w obozach jenieckich było ok. 100–110 tys., a zmarło ok. 16,5–18 tys. Obie te liczby wskazują wyraźnie na różnice w podejściu do tematu.
Lech Wyszczelski zwraca uwagę na jeszcze inny problem: podczas tej wojny nie tylko żołnierze Armii Czerwonej trafiali do niewoli polskiej, ale też Polacy do niewoli bolszewickiej. Ich los był równie ciężki i tragiczny. Kwestia ta według autora jest zupełnie pomijana zarówno przez historyków rosyjskich, jak i polskich. Badania autora wykazują, że owych żołnierzy było ponad 50 tys., z których do kraju nie powróciło 15–16 tys. Zadaje więc pytanie: dlaczego problematyka ta nie jest poruszana w dyskusjach naukowych?
Lech Wyszczelski
Jeńcy wojny polsko-rosyjskiej 1919–1920
Premiera: 8 sierpnia 2014 roku
Wydawnictwo Bellona
