W swojej najnowszej książce Iwona Chmielewska, artystka znana i doceniana w wielu krajach poza granicami Polski, zmierzyła się z tematem, który jest – jak się wydaje – niemożliwy do uniesienia. Dopóki niebo nie płacze to obraz świata, który za chwilę zostanie unicestwiony – świata żydowskich mieszkańców Lublina sprzed wybuchu II wojny światowej. Jednak dzięki niespotykanej wrażliwości autorki otrzymujemy dzieło, które zamiast budzić nostalgię, przywraca utraconą pamięć i rodzi zrozumienie.
Na książkę Iwony Chmielewskiej składa się szesnaście obrazów, wybrane przez nią wiersze dla dzieci Józefa Czechowicza i przedwojenne fotografie z kolekcji szklanych negatywów odnalezionych w kamienicy przy Rynku 4 w Lublinie. Autorka tak pisze o pracy nad książką:
Najpierw zobaczyłam setki portretów – cudem odnaleziony w Lublinie skarb. Mieszkańcy żydowskiej dzielnicy, przez tyle lat ukryci, darowali nam współczesnym swoje spojrzenia z czasów, gdy nie przeczuwali jeszcze losu, który ich czekał.
Te spojrzenia czegoś się domagały, nie dawały mi spokoju. Jeszcze bezpieczni, otoczeni bliskimi, pełni szlachetnego skupienia ludzie prosili, by ich ożywić i dodać im barw. Domagali się szczególnej czułości i opowieści, która niosłaby pamięć dalej. Ale nie chcieli słów pełnych grozy, woleli opowieść o życiu.
Znalazłam więc dla nich wiersze, proste i pełne ciepła. Napisał je ich sąsiad, poeta i nauczyciel Józef Czechowicz, zanim zginął w 1939 roku – w jednym z pierwszych bombardowań Lublina. Na moich ilustracjach bohaterowie fotografii ożywają w uroczystym teatrze, w przyjaznym otoczeniu, wśród zwierząt i roślin. Na tej scenie pamięci od zimy do późnej jesieni każdy z nich odgrywa ważną, pełną godności rolę.
„Dokoła listki dokoła, dopóki jesień wesoła
Dopóki niebo nie płacze, niech każdy w słonku poskacze”.
(fragment wiersza Józefa Czechowicza Listki śpiewają)
Wydawcą Dopóki niebo nie płacze jest Ośrodek Brama Grodzka – Teatr NN. Premiera książki odbędzie się 16 marca w Bramie Grodzkiej – miejscu, gdzie nieustannie poszukuje się sposobów opowiadania o żydowskich mieszkańcach Lublina. Do tych poszukiwań zaproszono także Iwonę Chmielewską – artystkę znaną na całym świecie, która w swoich książkach potrafi o sprawach najtrudniejszych opowiadać językiem prostym i uniwersalnym – językiem obrazu.
Po spotkaniu, jak co roku 16 marca, odbędzie się Misterium Światła i Ciemności – symboliczne upamiętnienie likwidacji lubelskiego getta.
Iwona Chmielewska (ur. 1960) – ukończyła grafikę na Wydziale Sztuk Pięknych UMK. Mieszka i pracuje w Toruniu, gdzie prowadzi zajęcia z przedmiotu Książka autorska na Wydziale Sztuk Pięknych. Tworzy głównie autorskie picturebooks, z których większość wydawana jest w Korei Południowej. Prawa do nich sprzedały się do krajów hiszpańskojęzycznych, a także do Chin, na Taiwan, do Japonii i Portugalii. Jest laureatką wielu nagród. Najważniejsze z nich to Złote Jabłko na Biennale Ilustracji w Bratysławie i ilustratorski Oskar, Bologna Ragazzi Award, w kategorii Non fiction.
Iwona Chmielewska, Dopóki niebo nie płacze
Premiera: 16 marca 2016 roku, godz. 17.00
Ośrodek Brama Grodzka – Teatr NN w Lublinie
