10 kwietnia w krakowskiej Willi Decjusza odbędzie się koncert, podczas którego zabrzmią Psalmy pielgrzymów, czyli Melodie na Psałterz polski przez Mikołaja Gomółkę uczynione. Zostaną one wykonane przez Chór Polskiego Radia i zespół Agnieszki Budzińskiej-Bennett.
W tradycji biblijnej wybór psalmów stanowi zamkniętą grupę. Tworzą ją powstałe po niewoli babilońskiej tzw. psalmy pielgrzymów czy też modlitwy, noszące miano pieśni stopni lub psalmów gradualnych. Śpiewali je pątnicy udający się do świątyni jerozolimskiej, wstępujący do niej stopniach (łac. gradus). Ale w psalmach tych pobrzmiewa także radość z powrotu do własnego kraju (psalm 126 – Gdy z okrutnej Babilony), wdzięczność za ratunek od wrogich mocy (psalm 124 – By był Pan nie tak łaskaw na nasze zdrowie) oraz bezbrzeżna ufność w boską opiekę nad wiernymi wyznawcami. Tę właśnie tematykę przybliżą tłumaczenia psalmów autorstwa Jana Kochanowskiego.
W tłumaczeniach Psałterza Kochanowski nie posługiwał się Wulgatą, lecz korzystał z wielu źródeł i wzorów łacińskich (jak np. z przekładu G. Buchanana czy też prozaicznej parafrazy Jana van den Campen), polskich (np. przekładu Jakuba Lubelczyka z roku 1558), jak też zapisanych w innych językach narodowych.
Te wierszowane parafrazy Kochanowskiego wykorzystał w swoich Melodiach Mikołaj Gomółka – urodzony ok. 1535 roku słynny śpiewak i instrumentalista na dworze króla Zygmunta Augusta, później na służbie u biskupa Piotra Myszkowskiego w Krakowie. Druk Melodii z 1580 roku obejmuje wszystkie 150 psalmów w postaci krótkich kompozycji, nawiązujących do popularnych w owych czasach gatunków muzycznych jak villanella, frotolla, bergamaska, chaconne czy passamezzo. Główną jednak cechą Melodii Gomółki jest renesansowa jedność słowa i dźwięku wynikającej z obowiązującej wówczas estetyki imitazione della natura – podkreśla Agnieszka Budzińska-Bennett.
Te niezwykłe w dziejach polskiej muzyki i literatury dzieło wykona prowadzony przez Szymona Wyrzykowskiego Chór Polskiego Radia, któremu towarzyszyć będą artyści grający na instrumentach z epoki: Agnieszka Budzińska-Bennett (harfa gotycka) i Marc Lewon (lutnia renesansowa, gitara renesansowa). Agnieszka Budzińska-Bennett jest również autorem koncepcji programu. Słowo wprowadzające wygłosi Marcin Majchrowski (Program 2 Polskiego Radia).
Melodie na Psałterz polski przez Mikołaja Gomółkę uczynione
10 kwietnia 2016 roku, godz. 17.00
Willa Decjusza w Krakowie
