Do 24 lipca w Muzeum Stylu Zakopiańskiego w willi Koliba (filia Muzeum Tatrzańskiego) potrwa wystawa Andrzej Gałek. Między malarstwem a architekturą.
Andrzej Gałek urodził się 22 czerwca 1916 roku w Zakopanem jako syn artysty malarza Stanisława Gałka, uznawanego za jednego z najwybitniejszych pejzażystów tatrzańskich. Już przed wojną zainteresował się malarstwem na szkle. Początkowo kopiował obrazy ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego, a następnie podejmował próby tworzenia własnych kompozycji. Po wojnie artysta nawiązał długoletnią współpracę z wyłonioną z CPA Cepelią.
W roku 1946 przyjęty został do Związku Polskich Artystów Plastyków w Krakowie, potem działał w okręgu zakopiańskim. Był członkiem Stowarzyszenia „Sztuka Podhalańska” w Zakopanem. W obu tych stowarzyszeniach zrzeszony był w sekcji architektury wnętrz. Był także członkiem założycielem Zakopiańskich Warsztatów Wzorcowych. Wykonywał projekty produkowanych tam przedmiotów (pamiątek, mebli), pracował przy urządzaniu wnętrza sklepu firmowego. Przez długie lata związany był z Pracownią Sztuk Plastycznych w Zakopanem, pod której patronatem powstały nowatorskie projekty architektoniczne obiektów użyteczności publicznej oraz dzieła szeroko pojętej sztuki użytkowej. Był w niej rzeczoznawcą oraz współtwórcą wnętrza Galerii PSP przy ulicy Krupówki, w której także wystawiał swoje prace.
Jego działalność architektoniczna ustępowała co prawda twórczości malarskiej, ale nie została poniechana. Andrzej Gałek zaprojektował dom i pracownię zakopiańskiego rzeźbiarza Pawła Szczerby, pracował nad projektem modernizacji restauracji U Wnuka (1985), przede wszystkim zaś skupiał się na architekturze wnętrz. Projekt wnętrza zakopiańskiej księgarni przy ulicy Krupówki został w latach 60. doceniony nagrodą ministerialną, ręka Gałka odcisnęła się także na wystroju kawiarni Europejska czy Baru Pstrąg. W projektowanych wnętrzach często znajdowały swoje miejsce dzieła innych zakopiańskich artystów związanych z Pracownią Sztuk Plastycznych, jak również prace samego Gałka (najczęściej obrazy na szkle). Współpraca między artystami była częstokroć tak ścisła, że trudno dziś dokładnie rozgraniczyć zakres pracy poszczególnych osób, zwłaszcza, że większość obiektów nie oparła się próbie czasu i licznym przebudowom.
Twórczość plastyczna Andrzeja Gałka koncentrowała się głównie wokół malarstwa na odwrociu szkła (jak tę dziedzinę określał sam artysta). Malarstwo na szkle autorstwa Andrzeja Gałka znajdowało się w licznych wnętrzach na terenie Podhala. Dom Turysty zdobił malowany na szkle „kodeks” dla turystów zatytułowany Dziesięć przykazań oraz mniejsze obrazy na szkle w sali kominkowej, w Barze Pstrąg na szkle zilustrowane zostały góralskie przyśpiewki , duża kompozycja górowała także nad miejscem dla orkiestry. Obrazy na szkle zdobiły wnętrza kawiarni U Wnuka oraz korytarze i apartamenty Hotelu Orbis-Kasprowy i Orbis-Giewont, a także schroniska PTTK i domy wypoczynkowe, takie jak Dafne, Jastrzębianka (obecnie Jastrzębia Turnia), Warszawianka, Wojskowe Domy Wypoczynkowe i wiele innych. Nie zabrakło ich w budynkach Sądu Rejonowego czy Narodowego Banku Polskiego, trafiły także do Ośrodka Wypoczynkowego Nadleśnictwa Wojtkowo w Bieszczadach.
W jego obrazach dominowała tematyka regionalna – malował codzienne góralskie prace i zajęcia (w polu i w lesie, w warsztatach i w domu ), ilustrował zwyczaje i góralskie śpiewki (które niejednokrotnie cytował w kompozycji obrazów), chętnie podejmował tematykę zbójnicką i scenki z polowań. Nie stronił od scen humorystycznych i swobodnych, często ukazując zakrapiane alkoholem hulanki, zabawy i zaloty. Nieobca mu była także tematyka religijna, czego doskonałym przykładem są „pseudo” witraże w kościele oo. Salwatorianów w Zakopanem (wykonane techniką bliższą malarstwu na szkle niż tradycyjnym witrażom). Malował także Stacje Drogi Krzyżowej dla jednego z podhalańskich kościołów. Projektował również nagrobki, o czym świadczą realizacje na Starym Cmentarzu w Zakopanem – drewniana kapliczka na grobie Fischerów czy metalowy krucyfiks na grobie rodzinnym.
Niestety większość zakopiańskich wnętrz, w których znajdowały się prace Andrzeja Gałka, uległa przebudowie, a nawet zniszczeniu. Obrazy na szkle zdobiące niegdyś liczne pensjonaty i restauracje zachowały się jedynie w niektórych z nich, częstokroć jednak bez świadomości ich autorstwa.
Andrzej Gałek. Między malarstwem a architekturą
Od 16 kwietnia do 24 lipca 2016 roku
Muzeum Stylu Zakopiańskiego w willi Koliba (filia Muzeum Tatrzańskiego)
Zakopane
