Jerzy Panek, Trzy dni przed Październikiem wyleciałem do Pekinu

Od 18 listopada w Jan Fejkiel Gallery można zobaczyć wystawę Jerzego Panka pt. Trzy dni przed Październikiem wyleciałem do Pekinu.

Jerzy Panek, „Mur” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Trzy dni przed pamiętnym polskim Październikiem 1956 Jerzy Panek wyleciał do Pekinu. Artysta już rozpoznany i nagradzany, drzeworytniczą i malarską przyszłość miał ciągle przed sobą. Z pewnością był to dobry moment na wyjazd, a Chiny okazały się najlepszym miejscem, jakie mogło mu przypaść w udziale. W Polsce zastałaby go odwilż, w Chinach czekała nań rewolucja: „To był wstrząs, jak wojna, tyle że inny […], bardzo szczęśliwy dla mnie. Dzięki takim wstrząsom człowiek się pcha do przodu” wspominał Panek po latach swój pobyt w Chinach. Planowany na miesiąc, przedłużony do dwóch.

Wysłany w ramach wymiany artystycznej z misją poznania drzeworytu u jego źródeł, nie zamierzał odbywać tam akademickich studiów. Chiny potraktował jak artystyczny plener. Zafascynowany otoczeniem, podatny na jego wpływy, w historycznym centrum grafiki potrafił jednak narzucić własną wizję nowoczesnego drzeworytu. Po trzech tygodniach, gdy ochłonął w nowym środowisku, rozpoczął intensywną pracę, której podporządkował resztę pobytu. W krótkim czasie powstały 24 drzeworyty, większość rytowana bezpośrednio na deskach z drzewa palmowego, gruszy, a nawet na zheblowanych starych deskach drzeworytniczych. Interesują go krajobrazy i widoki miast, architektura i życie codzienne ulicy, natura, ludzie, zwierzęta.

(Jan Fejkiel, fragment tekstu do folderu wystawy)

Jerzy Panek, „Kucharz z Pekinu” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jerzy Panek, „Ryba” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jerzy Panek, „Stary Pekin” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jerzy Panek, „Sylwetka osła” (źródło: materiały prasowe organizatora)

Jerzy Panek (1918–2001) – należy do najwybitniejszych polskich artystów. Zyskał międzynarodowe uznanie jako twórca o ogromnym dorobku drzeworytniczym (ok. 600 desek). Był równie wybitnym malarzem i rysownikiem. Urodził się w Tarnowie. W latach 1937–42 studiował na Wydziale Grafiki Państwowego Instytutu Sztuk Pięknych w Krakowie, w czasie wojny przemianowanym na tzw. Kunstgewerbeschule. Poznaje tam m.in. Jerzego Nowosielskiego, Tadeusza Brzozowskiego, Adama Hoffmanna, Jerzego Skarżyńskiego, a także przyszłych wybitnych historyków sztuki: Mieczysława Porębskiego i Marka Rostworowskiego. Aresztowany spędza dwa miesiące w obozie pracy w Płaszowie. Po wojnie kontynuuje naukę na Wydziale Malarstwa ASP w Krakowie, w pracowniach Eugeniusza Eibischa i Zbigniewa Pronaszki. Poznaje tam m.in. Andrzeja Wróblewskiego i Stefana Gierowskego. W latach 1947–51 dorywczo pracuje w Młodzieżowym Ognisku Kultury Plastycznej w Białymstoku i w Liceum Plastycznym w Sędziszowie. Dyplom uzyskał w 1955 roku. W połowie lat 60. dostaje propozycje objęcia katedry grafiki w PWSSP w Poznaniu, potem katedry rysunku w Toruniu. Z obu propozycji rezygnuje. Ostatecznie przyjmuje posadę wykładowcy na ASP w Krakowie, gdzie pracuje przez krótki okres na przełomie lat 1967/68.