Z okazji 70. rocznicy utworzenia Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau ukazał się bibliofilski wybór dziesięciu najbardziej interesujących książek wspomnieniowych autorstwa byłych więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau.
W chwili, w której coraz mniej wśród nas ocalałych naocznych świadków obozu, pokolenia powojenne na nowo muszą odkryć wielką prawdę o człowieku zapisaną w relacjach byłych więźniów. Dziejów Auschwitz nie można sprowadzić do suchego wykładu historycznego, gdyż są one przede wszystkim sumą tragicznych, traumatycznych doświadczeń bardzo konkretnych ludzi, którzy po wojnie przyjęli za swój obowiązek podzielenie się ze światem ogromnym bólem ich obozowych przeżyć – powiedział dyrektor Muzeum Auschwitz, dr Piotr M.A. Cywiński.
Zdaniem szefowej Wydawnictwa Muzeum, Jadwigi Pinderskiej-Lech, dziesięć publikacji, które składają się na to bibliofilskie wydanie, to dziesięć odmiennych perspektyw widzenia Auschwitz. „Autorzy różnią się między sobą wszystkim: wiekiem, a w związku z tym i bagażem doświadczeń oraz formacją intelektualną, narodowością, a przede wszystkim losami obozowymi” – powiedziała.
Są wśród nich zarówno Żydzi skazani na Zagładę i cudem ocaleni: Halina Birenbaum, Primo Levi, Miklós Nyiszli czy Elie Wiesel, jak i nie-Żydzi, aresztowani przede wszystkim za działalność w ruchu oporu: Charlotte Delbo, Adolf Gawalewicz, Wiesław Kielar, Hermann Langbein i Seweryna Szmaglewska. Całości dopełniają wspomnienia polskiego księdza katolickiego Adama Ziemby.
Wszystkie te historie pojedynczych osób doskonale pokazują złożoność historii Auschwitz: jako ośrodka Zagłady europejskich Żydów, ale również obozu pracy i miejsca, w którym na różne sposoby, uporczywie i wciąż więźniowie walczyli nie tylko o przetrwanie, ale również o zachowanie ludzkiej godności. Te książki są jak elementy układanki, z których każdy dorzuca istotne informacje do oglądu całości. Układanki, która tak naprawdę nigdy nie zostanie dokończona – podkreśliła Jadwiga Pinderska-Lech.
Autorzy i tytuły:
- Halina Birenbaum, Nadzieja umiera ostatnia / Hope is the Last to Die
- Charlotte Delbo, Żaden z nas nie powróci / None of Us Will Return
- Adolf Gawalewicz, Refleksje z poczekalni do gazu. Ze wspomnień muzułmana / Reflections in the Gas Chamber’s Waiting Room: From the Memoirs of a Muselmann
- Wiesław Kielar, Anus Mundi / Anus Mundi. Five Years in Auschwitz
- Hermann Langbein, Ludzie w Auschwitz / People in Auschwitz
- Primo Levi, Czy to jest człowiek / If this is a Man
- Miklós Nyiszli, Byłem asystentem doktora Mengele / Was Doctor Mengele’s Assistant
- Seweryna Szmaglewska, Dymy nad Birkenau / Smoke over Birkenau
- Elie Wiesel, Noc / Night
- Adam Ziemba, Pajda chleba / A Piece of Bread
Publikacja jest dostępna w językach polskim i angielskim. Można ją zakupić w księgarni internetowej Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau.
Wspomnienia z Auschwitz
Premiera: lipiec 2017 roku
Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
