Od wczoraj można oglądać wystawę Plac Defilad: Krok do przodu, która prezentuje różne oblicza placu Defilad ukształtowane przez historię oraz procesy transformacji. To punkt wyjścia dla oczekiwanego dzisiaj kroku do przodu. Ekspozycję można oglądać do 26 listopada.
Plac Defilad jest miejscem, którego tożsamość określają wielkie okazjonalne wydarzenia, z których najważniejsze to Festiwal Młodzieży i Studentów (1955), wystąpienie Władysława Gomułki w czasie odwilży (1956), msza papieska (1987) czy współcześnie odbywające się coroczne koncerty noworoczne i Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.
Wystawa – będąca częścią 9. edycji festiwalu Warszawa w Budowie – spogląda na tę centralnie zlokalizowaną przestrzeń publiczną oczami aktywistów, urbanistów oraz architektów, opisuje kilka dekad planowania i gorących dyskusji. Także te momenty, gdy nad kolejnymi niezrealizowanymi koncepcjami górę brała spontaniczność miejskiego życia, wolny handel, triumf samochodu czy porażki zarządzania przestrzenią. Energia brania spraw we własne ręce bez oglądania się na dobro wspólnoty i ogólna pobłażliwość wobec dzikiej reprywatyzacji wyprzedziły stworzenie demokratycznej przestrzeni miejskiego placu. Jego zagospodarowanie, zgodnie z potrzebami mieszkańców, kilkakrotnie odkładano na bliżej nieokreśloną przyszłość.
W czerwcu 2017 roku Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego ogłosiło konkurs na projekt placu, który dzięki wyjątkowej formule zawierającej konsultacje społeczne wybranych projektów jest uzupełnieniem postulatów festiwalu. Zarówno program Warszawy w Budowie, jak i formuła konkursu poszukują odpowiedzi na pytanie o kierunek możliwych zmian w czasach kryzysu dotychczasowych wizji planowania opartego na współpracy władzy i architektów przy niedostatecznej partycypacji mieszkańców.
Na ekspozycji zorganizowanej we wnętrzach Galerii Studio w PKiN przedstawione są wyniki prac czterech zespołów badawczych analizujących różne aspekty funkcjonowania miejskich przestrzeni publicznych. Grupa Futuwawa, Fundacja Bęc Zmiana oraz Fundacja Puszka, które podjęły wyzwanie opisania fenomenu „placu warszawskiego”, prezentują wieloaspektową analizę trzydziestu stołecznych placów wraz z autorską oceną paradoksalnych skutków urbanistyki przypadku.
Kuba Snopek i Tomasz Świetlik, autorzy projektu badawczego poświęconego historiom postradzieckich placów, pokazują kierunki przemian, jakim po upadku totalitarnych systemów podlegają przestrzenie zbudowane na potrzeby ludycznych spektaklów epoki komunizmu. W części wystawy przygotowanej przez Annę Molendę oraz Cristinę Ampatzidou procesy transformacji sześciu wybranych placów europejskich zostały zaprezentowane jako przejawy społecznych, politycznych i ekonomicznych przemian zachodzących na przestrzeni dziesięcioleci. Na zakończenie, Artur Jerzy Filip poddaje pod dyskusję możliwe formy współzarządzania losami przyszłego placu oraz rolę koalicji lokalnych gospodarzy – tych, których drzwi wychodzić będą bezpośrednio na przyszły Plac Centralny.
Swój punkt widzenia prezentują także zaproszeni do udziału w wystawie artyści, zadając trudne pytania dotyczące placu i procesów społecznych kształtujących jego oblicze.
Wystawa Plac Defilad: Krok do przodu
Galeria Studio, Teatr Studio,
Plac Defilad 1, Warszawa
