Od 17 października do 5 listopada 2017 roku w Galerii Miejskiej Arsenał w Poznaniu można oglądać projekt Hugona Kowalskiego i Marcina Szczeliny Porozmawiajmy o śmieciach (Let’s talk about garbage), który reprezentował Polskę na głównej wystawie 15. Międzynarodowego Biennale Architektury w Wenecji, zbierając entuzjastyczne oceny i recenzje zagranicznych dziennikarzy i krytyków architektury.
Instalacja, która w kwietniu – w zmienionej formie – prezentowana była w Parlamencie Europejskim w Brukseli, a także na licznych festiwalach i wydarzeniach, dotyczy nadprodukcji śmieci, która jest globalnym problemem, z jakim borykają się wszystkie kraje na świecie.
Wystawa Porozmawiajmy o śmieciach, poprzedzona wyprawą do Mumbaju oraz szerokimi studiami nad współczesnymi systemami gospodarowania odpadami i sposobami recyklingu, pragnie zwrócić uwagę na możliwości ich efektywnego wykorzystania. Szerokie tło społeczne i kulturowe ma na celu przybliżenie różnych punktów widzenia i tym samym prowokowanie do zmiany naszego podejścia do odpadów.
Porozmawiajmy o śmieciach to trójwymiarowe doświadczenie dla odwiedzającego, stawiające ważne pytania dotyczące naszego społeczeństwa konsumenckiego. Przypomina nam, że wyrzucając odpady, nigdy nie pozbywamy się ich do końca – pisał Alan G. Brake, krytyk architektury.
Zwiedzanie wystawy należałoby rozpocząć od poznania krótkiej historii śmieci – ich pochodzenia oraz pierwszych pomysłów na to, jak radzono sobie z ich nadprodukcją – na przykład karmiąc nimi świnie. W galerii „odpadów” można zobaczyć pierwszy model puszki na żywność czy archetyp papierowego ręcznika. Przydatne drobiazgi, które dziś zdobią dna oceanów i pozbawiają nas lasów deszczowych.
A potem zaczyna się ekscytująca i niebezpieczna podróż przez największe i najdziksze wysypiska Trzeciego Świata. W postapokaliptycznej scenerii plastikowej pustyni śledzimy nie tylko złożony proces przetwarzania drogocennych odpadów, ale i skomplikowane szlaki handlowe, którymi wędrują po naszym globie. Równolegle z opowieścią o śmieciach, wraz z szerokością geograficzną przemieniających się w cenny i pożądany towar, toczy się inna historia – opowieść o losach tych, którzy przy obróbce odpadów pracują. Po drodze zaglądamy więc do niewielkiego blaszanego baraku, oświetlanego lampami z wypełnionych wybielaczem plastikowych butelek, stanowiącego typowe schronienie dla 4-osobowej rodziny zamieszkującej okolice indyjskich śmietnisk.
Ostatnim przystankiem w tej podróży są produkty czołowych zachodnich marek z branży budowlanej – okna, panele podłogowe, cegły, ale też przedmioty codziennego użytku – takie jak meble czy dywany . Obok każdego z nich tabliczka z informacją, a właściwie wypełnioną przez producenta ankietą dotyczącą ekologii procesu powstawania produktu.
Ekspozycja Kowalskiego i Szczeliny nie tylko ujawnia znikome zainteresowanie ekologią czy etyką procesów produkcyjnych zachodnich koncernów, które na co dzień tak chętnie promują się hasłami w rodzaju zrównoważonego rozwoju. Przede wszystkim obnaża ponurą niezmienność brutalnych mechanizmów (post)kolonialnego wyzysku. Mimo szczerych chęci i szlachetnych deklaracji w początkach XXI wieku, wciąż setki, tysiące mieszkańców tak zwanego Trzeciego Świata wegetuje na odpadach cywilizowanego Zachodu, dosłownie i w przenośni – żyjąc na śmietnisku.
Porozmawiajmy o śmieciach
Od 17 października do 5 listopada 2017 roku
Wernisaż: 17 października o godzinie 18.00
Galeria Miejska Arsenał w Poznaniu
